Prof. zw. dr hab. inż. Michał Paweł PALICA
(1942-2014)

ur. 30.07.1042 Katowice; matura V LO Katowice. Studia 1960 – 1966 Wydział Mechaniczny-Energetyczny, Energetyka Jądrowa, 1963 – 1966 stypendysta naukowy Politechniki Śląskiej, 1964 – 1966 Przewodniczący Koła Naukowego Techniki Nuklearnej. Dyplom wykonany w Głównym Instytucie Górnictwa. Od kwietnia 1966 do przejścia na emeryturę w r. 2012 pracownik Instytutu później Katedry Inżynierii Chemicznej i Procesowej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej. Doktorat w 1972 r. z wymiany ciepła, habilitacja (1983) z wymiany masy. Od r. 1985 docent, od 1992 prof. Politechniki Śląskiej, od r. 2003 profesor tytularny, od r. 2007 profesor zwyczajny w Politechnice Śląskiej. Autor i współautor ok. 200 publikacji, w tym ok. 30 w periodykach anglojęzycznych, autor i współautor 8 patentów lub zgłoszeń patentowych krajowych. Autor i współautor 10 podręczników, redaktor działowy „Inżynierii Chemicznej” w „Roczniku Ochrony Środowiska”. W latach 1983 – 1985 pracownik Pomorskich Zakładów Materiałów Izolacyjnych „Izopol” w Trzemesznie, w latach 1992 – 2003 pracownik OBR „Barowent” w Katowicach, wykładowca na Politechnice Opolskiej, współpraca z wieloma Zakładami i Biurami Projektów (m.in. Biprokwas, Prosynchem, GZNF, Zakład Nawozów Fosforowych Tarnobrzeg, Siarkopol, , Izopol, Carbochem, FACh Cieszyn, KWK: „Wujek”, „Borynia”, „1-go Maja”, „Zofiówka”, „Sośnica”, „Krupiński”). Rzeczoznawca SITPChem, odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim, Złotym Krzyżem Zasługi (2-krotnie), Medalem Edukacji Narodowej, Honorową Odznaką SITPChem.

Obszar zainteresowań naukowych: Inżynieria chemiczna w tym: reaktory chemiczne, wymiana ciepła, filtracja, biofiltracja
Dorobek naukowy:
monografie:
M. Palica, J. Kocurek: „Wybrane zagadnienia teorii filtracji i kompresji osadów” Wyd. Politechniki Śląskiej (2001).

skrypty:
1978 i 1980r. M. Palica, A. Falecki pt.: „Zbiór zadań z mechaniki dla chemików.
1978r praca zbiorowa, pt.: Materiały pomocnicze do ćwiczeń i projektów z inżynierii chemicznej”.
1980 i 2007r. A. Burchardt, M. Palica: „Zbiór zadań z inżynierii reaktorów chemicznych”.

wybrane publikacje:
M. Palica: Badania wnikania masy na wewnętrznej powierzchni wirującego cylindra, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 1, 149, (1986).
W. Mróz, M. Palica, J. Zabłocki: Investigation of filtration process, Polish Journal of Applied Chemistry, XXXVII, Z3, 449 (1994)
M. Palica: Mechanical dewatering of the flotation concentrate of coking coal, Chemical Engeenering and Processing, 33, 141 (1994)
M. Palica: A method of investigate filtration by the use of a pressure test filter, Chemical Engeenering and Processing, 35, 333 (1996)
J. Kocurek, M. Palica: Badania odwodnienia zawiesiny tworzącej osad o szerokiej strefie kompresji, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 4, 589, (1996)
J. Raczek, M. Palica: Selection the Gas Working Velocity in a Vertical Pneumatic Conveying Systems for Binary Mixtures, Chemical Engeenering and Processing, 36, 167 (1997)
M. Palica, K. Chmiel: Biofiltracja butanolu na frakcjonowanym złożu z kory sosnowej na odcinku niestabilnej pracy złoża, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, T22, Zeszyt 3D, 1091 (2001)
G. Dzido, M. Palica, J. Raczek: Investigations of the acceleration region in the vertical pneumatic conveying, Powder Technology, 127, 99 (2002)
K. Chmiel, K. Piotrowski, M. Palica, A. B. Jarzębski: Symulacja biodegradacji lotnych substancji organicznych. Porównanie predykcji sieci neuronowych i modelu deterministycznego, Inż. Chem. i Proc., 25, 3/1, 783 (2004)
J. Kocurek, M. Palica: Simulation and experimental verification of the model of filtration and filter cake compression process, Powder Technology, 159, 17 (2005)

Prof. dr hab. inż. Jolanta MAŚLIŃSKA-SOLICH
(1938-2011)

Prof. dr hab. inż. Jolanta Maślińska-Solich urodziła się 3 czerwca 1938 roku w Katowicach.

Po ukończeniu studiów na Wydziale Chemicznym politechniki Śląskiej w 1961 została zatrudniona na stanowisku asystenta. Pracę doktorską wykonała pod kierunkiem prof. Zbigniewa Jedlińskiego, zakończona obroną w 1964 roku. Habilitowała się w 1976 roku, a tytuł profesora uzyskała 1997 roku. Była wieloletnim kierownikiem Zakładu Chemii i Technologii Polimerów na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej. Uznany specjalista z zakresu syntezy biopolimerów, w szczególności poliestrów i poliacetali pochodnych cukrów. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji naukowych krajowych i zagranicznych. Promotor w przewodach doktorskich i wychowawca licznych specjalistów w zakresie chemii polimerów. Uzyskała wiele Nagród Rektora Politechniki Śląskiej oraz Polskiego Towarzystwa Naukowego oraz została oznaczona Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Edukacji Narodowej i Medalem „Zasłużony dla Politechniki Śląskiej”.

Człowiek o dużej wiedzy i oddanym sercu, zawsze życzliwy dla współpracowników i młodzieży studenckiej.

Prof. dr inż. Władysław MRÓZ
(1928 - 2001)

Prof. dr inż. Władysław Mróz urodził się 13.04.1928r. w Piotrówce, woj. krośnieńskie. Szkołę średnią, Gimnazjum i Liceum im. M. Kopernika w Krośnie, ukończył w 1948 r. iwtym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W 1952 r. uzyskał dyplom inżynieria z zakresu "Gospodarka cieplna wsiłowniach parowych", wykonanej pod kierunkiem prof. Stanisława Ochęduszki , aw1954r. - dyplom magistra inżynieria mechanika z zakresu "Maszyny i aparaty przemysłu chemicznego" za pracę dyplomową pt.: "Projektowanie instalacji ciśnieniowej do produkcji kwasu azotowego", wykonaną pod kierunkiem prof. Tadeusza Hoblera.

Z Politechniką Śląską związane było całe Jego życie zawodowe. Już w 1952 roku jako student, prowadził ćwiczenia ze studentami, a od 1954r. podjął pracę na stanowisku starszego asystenta pod kierunkiem Tadeusza Hoblera, profesora światowej sławy, w ówczesnej Katedrze Inżynierii i Aparatury Chemicznej. W 1964r. obronił pracę doktorską pt.: "Wnikanie ciepła do ściany rury przy barbotażu na półce tunelowej" i awansował na stanowisko adiunkta. Wymieniona praca odbiła się szerokim echem w środowiskach naukowych i przemysłowych. Była treścią referatów wygłoszonych m.in. na konferencji naukowej wMagdeburgu, artykułu opublikowanego w "Gemie Chimique" i czasopismach radzieckich.

Na przełomie lat 1967/68 wyjeżdża na trzymiesięczny staż naukowy do Katedry Procesów i Aparatów Przemysłu Chemicznego Leningradzkiego Instytutu Technologicznego, kierowanego przez prof. P. G. Romankowa. Tam, oddelegowany na krótki pobyt do Moskwy, poznaje prof. prof. N. Gelperina i A. Planowskiego. W czasie stażu naukowego zapoznaje się z badaniami nad suszeniem fluidalnym i fontannowym oraz z metodyką i organizacją ćwiczeń laboratoryjnych z inżynierii chemicznej. Uzyskane informacje wykorzystał bezzwłocznie do zorganizowania laboratorium studenckiego w macierzystej jednostce. W wymienionym okresie pracy zawodowej kontynuuje badania nad wnikaniem ciepła przy barbotażu oraz rozpoczyna prace związane z wypełnieniami.

Jego działalność dydaktyczna i naukowa zostaje wysoko oceniona, czego wyrazem jest powołanie Go w 1968 r. na stanowisko docenta. Od tego momentu rozpoczyna się Jego działalność organizacyjna. W latach 1969-71 zostaje kierownikiem Zespołu Fizykochemicznych Procesów Jednostkowych w Katedrze Inżynierii Chemicznej i Budowy Aparatury, a od 1971-77 - zastępcą dyrektora Instytutu Inżynierii Chemicznej i Budowy Aparatury. Od 1985 r., aż do przejścia na emeryturę, kierował najpierw Zakładem Inżynierii Chemicznej, a następnie po przemianowaniu Zakładem Inżynierii Chemicznej i Procesowej. W wymienionym okresie Jego zainteresowania naukowe poszerzają się na inne dziedziny, jak wymienniki ciepła, sedymentacja , filtracja itp. Wyniki prowadzonych badań znalazły szerokie zastosowanie przemysłowe (Zakłady Elektrod Węglowych w Raciborzu, ZUP Nysa, Huta Zawadzkie, Sądeckie Zakłady Elektro-Węglowe w Nowym Sączu i Biura Projektowe). W 1990 r. uzyskuje tytuł profesora nadany przez Prezydenta RP.

Prócz bogatej działalności dydaktycznej (był promotorem ok. 150 magisterskich prac dyplomowych, 7 prac doktorskich, współautorem 7 skryptów akademickich, autorem lub współautorem nowych programów nauczania na kierunku "inżynieria chemiczna" itp. był inspiratorem międzynarodowej wymiany grup studenckich i pracowniczych między innymi zInstytutem Technologicznym im. Mendelejewa w Moskwie, Wyższymi Szkołami Technicznymi w Magdeburgu i Merseburgu) oraz naukowej (inicjatorem i współautorem 67 oryginalnych artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach krajowych izagranicznych, recenzentem artykułów naukowych, dysertacji doktorskich itp.) Należy wyróżnić Jego działalność społeczną na terenie Uczelni. Był m.in. wieloletnim wiceprzewodniczącym Związku Nauczycielstwa Polskiego, przewodniczącym wielu Komisji Uczelnianych. Był wielokrotnie członkiem Rady Naukowej Instytutu Inżynierii Chemicznej PAN w Gliwicach oraz członkiem Komitetu Inżynierii Chemicznej PAN, aktywnym współpracownikiem czasopisma naukowo-technicznego "Inżynieria i Aparatura Chemiczna".

Prof. dr inż. Władysław Mróz ściśle współpracował od 1981r. z Katedrą Aparatury Przemysłowej Wydziału Mechanicznego Politechniki Krakowskiej. Po przejściu na emeryturę w 1998r. współpracował z Katedrą Inżynierii Procesowej Politechniki Opolskiej prowadząc zajęcia dydaktyczne na kierunkach "inżynieria środowiska" oraz "mechanika i budowa maszyn".

Wybitne zasługi profesora Władysława Mroza doczekały się wysokiej oceny władz. Zostaje odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej, Zasłużonemu dla Województwa Katowickiego oraz Województwa Opolskiego i in.

Prof. dr inż. Władysław Mróz był wymagającym, ale niezwykle życzliwym, szanowanym nauczycielem akademickim i uczonym. Był człowiekiem o dużym poczuciu humoru, pogodnym, życzliwym ludziom, prawym i niezmiernie skromnym. Zmarł w dniu 17.04.2001 r. w Gliwicach.

Prof. zw. dr hab. inż. Jerzy SUWIŃSKI
(1939-2017)

Profesor Jerzy Suwiński urodził się 11 marca 1939 w Bydgoszczy. Swoje losy życiowe związał z Gliwicami, w których rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w roku 1956. Po ukończeniu studiów w roku 1961 rozpoczął pracę naukową pod kierunkiem Pani Prof. Czesławy Troszkiewicz. Pracę doktorską obronił w roku 1968, a w dziesięć lat później pracę habilitacyjną. W roku 1990 uzyskał tytuł profesora, w 1995 został profesorem zwyczajnym Politechniki Śląskiej. Od początku swej pracy naukowej obiektem badań naukowych Profesora Suwińskiego była chemia związków heterocyklicznych a w szczególności chemia imidazolu. Na tym polu Profesor Suwiński jest nadal dobrze rozpoznawalną osobą w Kraju i za granicą. Jest autorem lub współautorem ponad 150 publikacji z dziedziny chemii. W swoim dorobku ma także rozdziały w prestiżowych dla chemika organika dziełach przeglądowych:
J. Suwiński and K. Walczak, w Comprehensive Organic Functional Group Trabsformations, Ed: A. R. Katritzky, FRS and R. J. K. Taylor; Elsevier 2004, p. p. 398-465
J. Suwińsk and W. Szczepankiewicz, Comprehensive Heterocyclic Chemistry, Eds. A. R. Katritzky, C. A. Ramsden, E. F.V. Scriven and R. J. K. Taylor, Elsevier Oxford, 2008; Vol. 5, pp 397 – 466.
Uzupełnieniem działalności publikacyjnej są liczne książki i skrypty uczelniane (8) oraz 15 patentów.

Profesor był często zapraszany z wykładami do ośrodków naukowych takich jak: Bolonia, Campinas (Brazylia), Rzym, Rennes, Logan (Utah, USA) czy Uniwersytet A. Mickiewicza w Poznaniu.

Grono jego wychowanków stanowi 8 wypromowanych doktorów z czego dwóch posiada już tytuł profesora.

Był wielokrotnym recenzentem wniosków o tytuł profesora (10), 20 prac habilitacyjnych i 32 prac doktorskich. Uczestniczył w licznych projektach badawczych (8) i projektach węzłowych w latach 1973-1986.

Oprócz działalności naukowej Profesor Suwiński pełnił liczne funkcje organizacyjne:
Kierownika Zakładu Chemii Organicznej 1990-2006
Prodziekana Wydziału Chemicznego 1984-1987
Dziekana Wydziału Chemicznego 1990-1996 i 2002-2008
Dyrektora Instytutu Chemii i Technologii Organicznej 1999-2002
Członka Senatu 1990-2008

Był członkiem Rad Naukowych:
Centrum Polimerów 1993-2002 i Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN, w Zabrzu 2005-dzisiaj
Instytutu Chemii Organicznej PAN Warszawa 1993-2005
Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego 1999-2002
Rady Naukowej Konsorcjum Biofarma 2006-2009

W Polskim Towarzystwie Chemicznym pełnił funkcje:
Przewodniczącego Oddziału Gliwickiego PTCh 1987-1992 i Przewodniczącego Sekcji Chemii Organicznej PTCh 1995-1998

Pracował w Komitetach redakcyjnych czasopism:
Polish Journal of Chemistry 2002-2009
Wiadomości Chemiczne 2005-2011

Ważniejsze odznaczenia i wyróżnienia:
1. Państwowe:
Złoty Krzyż Zasługi; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski;
2. Resortowe:
Medal Komisji Edukacji Narodowej Nr 77362 (2001) nadany przez Ministra Edukacji Narodowej
3. Uczelniane:
- Odznaka Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej (1984) nad. przez J. M. Rektora
- Odznaka Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej (1996) nad. przez J. M. Rektora
4. Stowarzyszeniowe:
- Odznaka Honorowa Polskiego Towarzystwa Chemicznego
- Odznaka Honorowa Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego
5. Inne:
Śląski Krzyż "Warszyca" Nr 023/95 (1995), wyd. przez Ogólnokrajowy Związek Byłych Żołnierzy Konspiracyjnego Wojska Polskiego, Okręg Śląski

Nagrody i wyróżnienia:
1. Nagrody Ministra N. Sz. W. i T z osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych
2 indywidualne III st. (praca doktorska 1969, praca habilitacyjna 1979)
3 zespołowe (II st. 1976) i (III st. 1974 i 1987)
2. Nagrody Rektora (I-III st.) Dydaktyczne, naukowe indywidualne i zespołowe, organizacyjne
3. Wyróżnienie "Złota Kreda" przyznawane przez studentów pięciokrotnie: 1976-1980

Prof. dr hab. inż. Władysław KARMIŃSKI
(1919-)

Władysław Karmiński urodził się 20 kwietnia 1919r. w Sosnowcu. Studia wyższe ukończył w 1951r. Pracę naukową i dydaktyczną rozpoczął w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej Politechniki Śląskiej pod kierunkiem profesora Wacława Leśniańskiego. W 1952r. został asystentem, w 1953 starszym asystentem, a w 1954 adiunktem. Stopień naukowy doktora nauk technicznych uzyskał w lutym 1965r., a stanowisko docenta w czerwcu 1968r. W roku 1988 Prezydent RP nadał Mu tytuł profesora.

Pierwsze zainteresowania naukowe prof. Karmińskiego dotyczyły syntezy związków organicznych stosowanych jako odczynniki chemiczne, środki ochrony roślin, środki konserwujące i dezynfekcyjne. Badania te były prowadzone w ścisłej współpracy z Instytutem Przemysłu Organicznego w Warszawie i Polskimi Odczynnikami Chemicznymi w Gliwicach. Z prac nad syntezą odczynników organicznych szczególną uwagę zasługują studia nad katalityczną dehydrokondensacją pirydyny, chinoliny, chinoksaliny i ich pochodnych. Gruntowne studia w tym zakresie doprowadziły do opracowania katalizatora, dzięki któremu udało się wielokrotnie zwiększyć efektywność otrzymywania cennego odczynnika – 2,2’-dwuchinoksalilu. Wyniki badań modelowych nad katalityczną dehydrokondensacją pirydyny do 2,2’-dipirydylu umożliwiły uruchomienie produkcji tego odczynnika w Polskich Odczynnikach Chemicznych w Gliwicach.
Prof. Karmiński, będąc wieloletnim konsultantem naukowym w Polskich Odczynnikach Chemicznych, kierował pracami nad wdrożeniem i usprawnieniem technologii kilkunastu odczynników organicznych.

Z zakresu prac nad syntezą związków służących do ochrony roślin wyróżnić należy prace nad syntezą asymetrycznych analogów DDT. Związki te, łączące silne właściwości owadobójcze ze zwiększoną w stosunku do DDT podatnością na biodegradację, mogą być brane pod uwagę jako zamienniki DDT. Prof. Karmiński przeprowadził badania nad optymalizacją metod otrzymywania kilkunastu związków z tej grupy, z tego czterech nie opisanych w literaturze. Między innymi opracował metodę katalitycznego chloroalkilowania alkoksybenzenów chloralem. Opracował także technologię produkcji środka dezynfekującego – p-lert-amylofenolu, w której jako katalizatora procesu alkilowania zastosowano żywice jonowymienne. Technologia ta została wdrożona.

W czasie swej długoletniej pracy w Politechnice Śląskiej dał się poznać jako zdolny i sumienny pracownik dydaktyczny. Od początku swego zatrudnienia brał aktywny udział w procesie nauczania, prowadząc samodzielnie ćwiczenia technologiczne w laboratoriach przemysłowych i laboratoriach uczelni. Prowadził również wykłady, ćwiczenia, seminaria, prace przejściowe z zakresu technologii chemicznej na specjalnościach Technologia Chemiczna i Inżynieria Chemiczna, zarówno na studiach dziennych, jak i wieczorowych, a także z technologii środków leczniczych na Wydziale Farmacji Śląskiej Akademii Medycznej, będąc wymagającym ale lubianym wykładowcą i egzaminatorem. Był promotorem sześciu prac doktorskich, a recenzentem siedmiu.

Osobną pozycję działalności profesora Władysława Karmińskiego stanowią prace wynikające z powierzenia Mu w 1976r. obowiązku zorganizowania w Politechnice Śląskiej specjalizacji z zakresu przemysłowych materiałów wybuchowych; wówczas miała to być jedyna tego typu specjalizacja w kraju. Profesor kierował pracami grupy inicjatywnej składającej się z wybitnych specjalistów krajowych jak: doc. Józef Charewicz, dr Rudolf Kuboszek, mgr inż. Zygmunt Kurnantowski, prof. Wiesław Kutkiewicz oraz doc. Marianna Parulska-Szmajda. Profesor Władysław Karmiński wykazywał duży talent organizacyjny. Specjalizację tę związał z przemysłem, dzięki czemu studenci mieli bardzo ścisły kontakt z wytwórniami materiałów wybuchowych. Profesor był prekursorem nowoczesnego nauczania technologii materiałów wybuchowych w Polsce.

W okresie kierowania Zakładem Przemysłowych Materiałów Wybuchowych w latach 1977-1988 Profesor wykształcił ponad 50 specjalistów, z których wielu zajmuje bardzo odpowiedzialne stanowiska w branży materiałów wybuchowych. W tym czasie polski przemysł materiałów wybuchowych odczuwał silny brak specjalistów.

Należy nadmienić, że kilku Jego wychowanków działa również na rzecz rozwoju tego przemysłu w Europie. Pierwszymi (1977-1979) badaniami w dziedzinie materiałów wybuchowych (MW) prowadzonymi przez Profesora były aplikacyjne prace dotyczące MW o najwyższym bezpieczeństwie wobec atmosfery kopalnianej wykonane na rzecz Zakładów Tworzyw Sztucznych „Nitron-Erg” w Krupskim Młynie. Profesor opracował nowy metanit powietrzny specjalny, a produkcję jego wdrożono w 1979r.

Problem bezpieczeństwa w kopalniach węgla nie był obcy Profesorowi. Już w latach 50. pracował nad sposobem skutecznego zwilżania pyłu węglowego przez dodawanie do wody różnego typu środków powierzchniowo czynnych. Wieloletnim obszarem zainteresowań badawczych Profesora były nitroglicerynowe MW, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień ich plastyczności, „wypacania” nitroestrów oraz inhibitowania procesów „starzenia”. Realizował także badania nad hydrofobizacją azotanu amonu oraz poprawą wodoodporności MW. W obrębie zawiesinowych MW zajmował się problematyką czynników uczulających, syntetycznymi środkami zagęszczającymi oraz wybranymi metodami analizy.

W latach 1979-1983 Profesor zajmował się doborem metod analitycznych przydatnych dla zawiesinowych MW. Prowadził również prace związane z oznaczeniem śladowych ilości nitroestrów w atmosferze pomieszczeń przemysłowych. Do prac o kierunku analitycznym należą również badania nad oznaczeniem substancji dodawanych do azotanu amonu (głównie amin i ich pochodnych). Z ulubionych przez Profesora prac preparatywnych należy wymienić badania nad syntezą i właściwościami wybuchowymi nitrowych pochodnych 8-hydroksy-chinoliny oraz wielopodstawionych nitrowych pochodnych naftalenu.

Wynikiem działalności Profesora z tego okresu są: 22 publikacje, 6 patentów i 4 wdrożenia. Nie są to liczby bardzo duże, ale wynikają z faktu, że Profesor ściśle współpracował z przemysłem materiałów wybuchowych, a prace takie w większości przypadków nie są publikowane, lecz zawarte w sprawozdaniach.

Profesor Władysław Karmiński był członkiem dwóch rad naukowych: Instytutu Przemysłu Organicznego w Warszawie oraz Ośrodka Badawczo-Rozwojowego „ERG” w Jaśle. Współpracował z wieloma zakładami przemysłowymi m.in.: ZTS „Nitron-Erg” w Krupskim Młynie, ZTS „Erg-Bieruń”, ZTS „Krywałd-Erg”, ZTS „Pronit” w Pionkach, ZTS „Gamrat” w Jaśle.
Prof. Karmiński pełnił szereg funkcji w Politechnice Śląskiej. Był członkiem Senatu, uczelnianej komisji ds. rozwoju młodej kadry naukowej, prodziekanem ds. Dydaktyki na Wydziale Chemicznym, przewodniczącym uczelnianej komisji dyscyplinarnej dla studentów. Przez wiele lat aktywnie działał w związkach zawodowych oraz w zarządzie i radzie nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej utworzonej w końcu lat 50. przy Politechnice Śląskiej.

W uznaniu zasług otrzymał: Nagrodę I stopnia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki za działalność naukową. Został także odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i ośmioma innymi odznaczeniami różnego stopnia.

Dr hab. inż. Andrzej Wojewódka, prof. Pol. Śl.

Prof. zw. dr hab. inż. Józef ZABŁOCKI
(1924 - 2006)

Józef Antoni Franciszek Zabłocki urodził się 21 października 1924 roku w Walentynowie (pow. Inowrocław) w rodzinie ziemiańskiej o głębokich tradycjach patriotycznych. Rodzicami byli: Mieczysław Zabłocki i Wincentyna z d. Skotnicka. Patriotyzm ojca oraz jego zaangażowanie społeczne w różnych organizacjach spowodowały, że rodzina była szykanowana przez władze pruskie. O zaangażowaniu rodziny świadczy np. fakt, że stryj, ks. kanonik Mateusz Zabłocki, był komendantem Powstania Wielkopolskiego w Gnieźnie w 1918 r., a w r. 1939 został przez okupanta hitlerowskiego rozstrzelany w Inowrocławiu.

Od 1930 roku Józef wraz z rodzicami i bratem zamieszkał w Cieślinie koło Inowrocławia. W 1933 roku zmarł Mu ojciec. Po ukończeniu Szkoły Przygotowawczej Józef Zabłocki zdał egzamin do Gimnazjum im. J. Kasprowicza w Inowrocławiu. Naukę po 3 latach przerwał wybuch II wojny światowej. Wraz z matką i bratem został wysiedlony przez okupanta do Generalnej Guberni, gdzie pracował fizycznie jako robotnik rolny. Z chwilą wyzwolenia w styczniu 1945 roku rodzina Zabłockich powróciła do Cieślina, skąd została ponownie wysiedlona, tym razem przez nowe władze ludowe. Dzięki życzliwości, pomocy i ryzyka wielu ludzi, od 1 marca 1945 roku Józef Zabłocki kontynuował naukę w liceum w Inowrocławiu i w lipcu 1946 roku zdał maturę. W tymże roku ze względu na "niewłaściwe" pochodzenie społeczne nie został przyjęty na Politechnikę Wrocławską, natomiast przyjęto Go na wydział matematyczno - przyrodniczy Uniwersytetu Toruńskiego. Po zaliczeniu pierwszego roku przeniósł się na Politechnikę Śląską w Gliwicach na drugi rok chemii. Cały okres studencki pracował dorywczo (m.in. uczył w technikum dla dorosłych) i udzielał się społecznie, m.in. w "Bratniaku".

Dyplom magistra inżyniera chemika uzyskał w 1951 roku i w tym samym roku podjął pracę w Politechnice Śląskiej pod kierunkiem prof. Tadeusza Hoblera. Jego działalność naukowa dotyczyła początkowo zagadnień mieszania (z której to dziedziny wykonał pracę doktorską pt.: "Warunki wytwarzania zawiesin ciała stałego w cieczy" w r. 1964) i dyfuzyj-nego ruchu masy (pracę habilitacyjną pt.: "Współczynnik wnikania masy w cieczy na wypełnieniu rusztowym" obronił w r. 1973), następnie ruchu ciepła i filtracji, a także niektórych operacji mechanicznych (zwłaszcza w zakresie ochrony środowiska). Był współautorem kilku patentów i kilkudziesięciu publikacji krajowych i zagranicznych, uczestnikiem wielu konferencji i współorganizatorem pierwszej Konferencji Inżynierii Chemicznej PAN w Osiecznej, jak również Konferencji Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN w Kozubniku. Zwłaszcza ta ostatnia konferencja pozostała w pamięci jej uczestników ze względu na pokonanie przez Niego ogromnych trudności organizacyjnych, wynikających z obowiązywania stanu wojennego.

W r. 1977 został profesorem nadzwyczajnym, a od 1988 - profesorem zwyczajnym, nagrodzony wielokrotnie nagrodami centralnymi i rektorskimi za działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną. Był promotorem pięciu prac doktorskich, w tym prac 3 osób spoza Uczelni, jak również licznych prac magisterskich. Swoje zamiłowanie do dydaktyki wyniósł jeszcze z czasów, gdy był (równolegle z pracą na Uczelni) nauczycielem w Technikum, a później Kierownikiem Ośrodka Metodycznego na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej. Był też mocno zaangażowany w prace organizacyjne w Zakładzie Inżynierii i Konstrukcji Aparatury PAN w Gliwicach w okresie, gdy kierował nim profesor Tadeusz Hobler. Za zasługi dydaktyczne został uhonorowany Medalem Edukacji Narodowej. Wiele lat działał w ZNP i SITPChem, będąc odznaczony Złotymi Odznakami tego Związku i Stowarzyszenia, a macierzysta Uczelnia uhonorowała Go ponadto Medalem Zasługi, Medalem 15-lecia i Medalem 40-lecia Politechniki Śląskiej. Władze województw: śląskiego i opolskiego przyznały Mu również najwyższe wyróżnienia regionalne. Choć nie zabiegał o zaszczyty, władze państwowe przyznały Mu m.in. Złoty Krzyż Zasługi (1973), Krzyż Kawalerski (1980) i Oficerski (1994) Orderu Odrodzenia Polski.

Przez 23 lata (1970 - 1993) był członkiem Komitetu Inżynierii Chemicznej PAN, przez dwie kadencje członkiem Zespołu Ekspertów przy Ministrze Edukacji Narodowej, a także czterokrotnie członkiem Senatu Politechniki Śląskiej. Przy dużym Jego udziale powstał statut Politechniki Śląskiej, którego podstawowe zapisy funkcjonują do dnia dzisiejszego. Prof. Zabłocki był wielokrotnie recenzentem prac doktorskich i habilitacyjnych, a także opiniodawcą wniosków profesorskich, ale w tej dziedzinie Jego największe zasługi wiążą się z wszczynaniem tych postępowań.

Prof. Zabłocki był człowiekiem o rozległych horyzontach i zainteresowaniach, nieprzeciętnym erudytą, wnikliwym obserwatorem życia, miłośnikiem historii powszechnej i Polski, wybitnym humanistą a nawet znawcą wybranych dziedzin prawa. Swoim studentom i wychowankom wpajał szacunek dla tradycji i określonych pryncypiów, w tym nieustannie propagował wartości patriotyczne, a jednocześnie zachęcał do wykorzystania nowych osiągnięć czy badań nieznanych jeszcze obszarów. Nie kierował się nigdy uprzedzeniami, stąd wśród Jego przyjaciół znajdowali się ludzie o różnych poglądach. Dwukrotnie pełnił funkcję Dziekana Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. Jego cechy osobiste sprawiły, że został z wyboru Dyrektorem Instytutu Inżynierii Chemicznej i Budowy Aparatury na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej, kierując nim aż do przejścia na emeryturę w r. 1994. Zawsze miał dużo życzliwości do młodych pracowników, starał się im pomagać nie tylko zachętą słowną. Ponieważ z Jego zdaniem liczyły się Władze Politechniki, wielu pracowników zawdzięczało Mu awanse, czy wyjazdy na stypendia. Inną ogromną zaletą Profesora była umiejętność doboru współpracowników, zwłaszcza w pracach administra-cyjnych na szczeblu Instytutu czy Wydziału. Pracownikom tym pozostawiał dużo swobody w decyzjach i najczęściej ta polityka okazywała się bardzo skuteczna. Profesor Zabłocki wniósł także istotny wkład w zakresie dydaktyki. Jego udział w utworzeniu nowego kierunku studiów "Inżynieria chemiczna i procesowa" i przygotowanie dla niego treści programowych był decydujący. Do końca, mimo pogarszającego się wzroku, utrzymywał żywe kontakty z Katedrą Inżynierii Chemicznej i Procesowej Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej.

Prof. Józef Zabłocki przyczynił się niewątpliwie do zbudowania właściwego miejsca inżynierii chemicznej w rodzinie nauk technicznych.

Odszedł z naszego środowiska uczony, wychowawca wielu pokoleń inżynierów, wielki przyjaciel młodzieży, życzliwy i wyrozumiały przełożony, kochający mąż, ojciec i dziadek, niezwykle związany ze swoją rodziną. Współpracownicy pożegnali Go 13 stycznia 2006 roku w Gliwicach, skąd odbył ostatnią drogę do grobu rodzinnego w Strzelnie (woj. kujawsko - pomorskie), w którym został pochowany 14 stycznia 2006 r. Pozostawił po sobie uczucie żalu i dobre wspomnienie.

Michał Palica

Prof. zw. dr hab. Zdzisław KULICKI
(1924 - 1996)

Z. Kulicki urodził się 6 lutego 1924r. w Wilnie. Do szkoły powszechnej uczęszczał w latach 1930 - 34 w Tarnowskich Górach, a w latach 1934 - 36 do gimnazjum w Katowicach, gdzie w 1939r. ukończył trzecią klasę. Lata wojny spędził w Krakowie, gdzie ukończył w 1942r. Technikum Chemiczne. Od 1942r. do wyzwolenia Krakowa pracował na kolei jako robotnik. Od roku 1943 uczęszczał do tajnego liceum ogólnokształcącego, a w maju 1945 zdał w Katowicach egzamin dojrzałości.

Swoją działalność zawodową rozpoczął jeszcze przed studiami podejmując w lutym 1945 pracę w Laboratorium Badawczym PKP w Katowicach. W jesieni 1945r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Egzamin dyplomowy zdał w styczniu 1951r. uzyskując dyplom inżyniera chemika, magistra nauk technicznych. Działalność dydaktyczną rozpoczął jeszcze w okresie studiów pełniąc w roku szkolnym 1948/49 obowiązki nauczyciela chemii w Technikum w Gliwicach.

W 1950r. został zatrudniony w charakterze młodszego asystenta w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej Pol. Śl., kierowanej przez prof. W. Leśniańskiego. W tej Katedrze pracował następnie jako asystent, st. asystent, adiunkt, a od 1968 jako docent. Po reorganizacji Uczelni objął stanowisko docenta i Kierownika Zespołu Procesów Podstawowej Syntezy Organicznej w Instytucie Chemii i Technologii Organicznej.

W 1960r. na podstawie pracy doktorskiej "Studia nad autoksydacją chlorokumenów do wodoronadtlenków" Rada Wydziału Chemicznego nadała mu stopień doktora nauk technicznych, a w roku 1967 na podstawie rozprawy habilitacyjnej "Studia nad kinetyką autoksydacji kumenu i jego chlorowcowych i nitrowych pochodnych" stopień doktora habilitowanego nauk technicznych. Stopień naukowy docenta uzyskał w 1968, profesora nadzwyczajnego 1974, a profesora zwyczajnego 1989r. Od roku 1981 - 88 zajmował stanowisko dyrektora Instytutu Chemii i Technologii Organicznej, a w latach 1970 - 81 i 1988 - 94 był Kierownikiem Zakładu Przemysłowej Syntezy Organicznej.

Od początku swojej pracy na Uczelni brał udział w organizowaniu laboratorium Katedry prowadząc ćwiczenia laboratoryjne i opiekując się pracami dyplomowymi. Prowadził wykłady z Technologii Chemicznej Organicznej i z Procesów Podstawowej Syntezy Organicznej oraz seminaria. Wprowadził nowy przedmiot : Analiza Procesów Technologicznych. Wykłady i ćwiczenia prowadzone przez prof. Z. Kulickiego charakteryzują się oryginalnością i nowoczesnością. Ich zasadniczą cechą było powiązanie technologii chemicznej z inżynierią reakcji chemicznych i chemią fizyczną. Celem tego działania było uzyskanie przez studentów umiejętności rozwiązywania problemów, a nie tylko wiadomości encyklopedycznych. Był redaktorem skryptu "Atlas schematów technologicznych" (I wyd.1975, II wyd. rozszerzone 1986). Był opiekunem wielu prac dyplomowych, promotorem 8 zakończonych doktoratów.

Głównym kierunkiem działalności naukowo-badawczej Z. Kulickiego były badania nad utlenianiem związków organicznych, w szczególności badania nad utlenianiem związków alkiloaromatycznych do wodoronadtlenków jako półproduktów do syntezy fenoli. Z. Kulicki brał udział w pracach zespołu dla usprawnienia procesu technologicznego produkcji fenolu w M.Z.R i P w Płocku. Wyniki badań modelowych nad utlenianiem kumenu pozwoliły na optymalizację doboru układu reakcyjnego dla procesu przemysłowego. Uzyskane wyniki zostały wykorzystane przy opracowaniu przez "Prosynchem" w Gliwicach projektu procesowego dla nowej dużej instalacji do produkcji fenolu.

W roku 1961 - 62 odbył staż naukowy w Moskiewskim Uniwersytecie im Łomonosowa w Instytucie Chemicznej Fizyki, a w roku 1971 - 72 na Duńskim Uniwersytecie Technicznym w Lyngby.

Był przewodniczącym Senackiej Komisji Bibliotecznej, członkiem Komitetu Nauk Chemicznych PAN, członkiem Rady Naukowej Zakładu Polimerów PAN, oraz przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Przemysłu Tworzyw i Farb w Gliwicach. Był zastępcą redaktora naczelnego czasopisma PAN "Chemia Stosowana". Łączny dorobek naukowy obejmuje 85 publikacji, 9 patentów, kilkadziesiąt niepublikowanych prac badawczych wykonywanych dla przemysłu.

Otrzymał dwie nagrody Ministra Szkolnictwa Wyższego III stopnia za osiągnięcia w pracy naukowej (1968 i 1973), nagrodę Zespołową Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki III stopnia za opracowanie technologii i wdrożenie w POCh w Gliwicach 2,2´dipirydylu (1977) i II nagrodę Zespołową Ministra Przemysłu Chemicznego za "Unowocześnienie technologii fenolu kumenowego"(1973). Otrzymał następujące odznaczenia : Krzyż Kawalerski OOP (1980r.), Złoty Krzyż Zasługi (1973).

Wybitny naukowiec i wychowawca młodej kadry naukowej, autor wielu pionierskich prac naukowych, człowiek niezwykle skromny i życzliwy o dużym autorytecie moralnym. Zmarł w Gliwicach 16 czerwca 1996r.

Prof. dr hab. inż. Adam KORCZYŃSKI
(1927 - 2007)

Prof. dr hab. inż. Adam Korczyński od ukończenia studiów na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w 1954 roku aż do 1997 roku pracował na naszej Uczelni w charakterze nauczyciela akademickiego na stanowiskach od asystenta począwszy do profesora zwyczajnego.

Jako wysokiej klasy specjalista elektrochemik-technolog zatrudniony był również w przemyśle chemicznym min. w Polskich Odczynnikach Chemicznych oraz w Fabryce Kwasu Siarkowego w Gliwicach.

Jego zainteresowania naukowe dotyczyły wielu dziedzin elektrochemii stosowanej jednak największe sukcesy odnosił w:
- elektrolizie wodnych roztworów chlorków alkalicznych,
- elektrosyntezie związków chemicznych nieorganicznych i organicznych.

Kierując przez wiele lat dużym Zakładem Elektrochemii Stosowanej, uzyskał znaczne osiągnięcia głównie natury stosowanej w zakresie rozwoju polskiej elektrochemii. Był autorem licznych prac naukowo-badawczych. Jego dorobek naukowy, obejmuje: 110 publikacji w czasopismach krajowych i zagranicznych, 38 patentów, około 200 prac naukowo-badawczych z których wiele zostało wdrożonych.

Jedną z nich było opracowanie Polskiego Elektrolizera przeponowego o nazwie POLEL 30/50 kA nagrodzony nagrodami I stopnia ministrów Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Przemysłu Chemicznego. Elektrolizer ten pracuje do dziś w polskim przemyśle chlorowym w Zakładach Chemicznych ZACHEM w Bydgoszczy.

Jako kierownik specjalności dydaktycznej - Elektrochemia Stosowana, prowadził z tego zakresu liczne zajęcia, takie jak: wykłady, seminaria, prace przejściowe i dyplomowe. Wypromował ponad 100 absolwentów w/w specjalności oraz 8 doktorów nauk technicznych.

Prof. Adam Korczyński w swym życiu zawodowym pełnił wiele funkcji zarówno na Uczelni jak i poza Uczelnią. Niektóre z nich to:
- Kierownik Zakładu Elektrochemii Stosowanej,
- Kierownik Specjalności Dydaktycznej Elektrochemia Stosowana,
- Zastępca Dyrektora, a następnie Dyrektor Instytutu Chemii i Technologii Nieorganicznej.

Był członkiem Senatu Politechniki Śląskiej, Rady Wydziału Chemicznego rad naukowych wielu instytutów badawczych oraz Rady Głównej Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Wielokrotnie powoływano profesora w charakterze eksperta i biegłego sądowego w zakresie elektrochemii.

Za osiągnięcia w pracy zawodowej otrzymał wiele nagród, odznaczeń uczelnianych, regionalnych i państwowych, m.in. Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski i Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Medal Komisji Edukacji Narodowej. Pełniąc te rozliczne funkcje oraz jako nauczyciel akademicki był zawsze człowiekiem wielkiej życzliwości dla współpracowników, podwładnych i studentów oraz niezwykle skromnym mimo tak wielu osiągnięć.

Zmarł 31 października 2007 roku. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym w Glwicach.

Witold Gnot

Prof. zw. dr hab. Jan BANDROWSKI
(1928 - 2006)

Jan Bandrowski urodził się 17 czerwca 1928 roku w Warszawie. Studia na kierunku „Inżynieria Chemiczna” rozpoczął w 1949 r. na Politechnice Śląskiej. To właśnie z tą uczelnią związał on całą swoją karierę naukową, zgłębiając przy tym wiedzę z zakresu inżynierii chemicznej i procesowej, stanowiącej jego główną specjalność.

Jako wybitnie uzdolniony, Bandrowski szybko piął się po szczeblach kariery, zdobywając tym samym kolejne tytuły naukowe: 1957 r. – tytuł doktora nauk technicznych, 1964 r. – tytuł doktora habilitowanego, 1975 – tytuł profesora, aż w końcu 1990 r. – tytuł profesora zwyczajnego.

Jego szeroka wiedza i miłe usposobienie do otoczenia sprawiły, iż sprawował on wiele odpowiedzialnych funkcji. W roku 1981 objął stanowisko kierownika Zakładu Aparatury Chemicznej i Zakładu Podstaw Inżynierii Chemicznej. Został także wybrany na Prodziekana Wydziału Chemicznego i pełnił tą funkcję aż do 1984 r. Ponadto, od 1994 r. do 1998 r. był też kierownikiem Zespołu Kinetyki Procesowej. Także dzięki niemu, do kadry młodych naukowców przystąpiło aż 10 doktorantów.

Profesor Bandrowski był także członkiem kilku organizacji, takich jak m. in. Komitet Inżynierii Chemicznej PAN, Centralna Komisja Kwalifikacyjna, czy Rada Nadzorcza Śląskiego Wydawnictwa Technicznego . Dodatkowo od 1991 r. pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Redakcyjnego Wydawnictw Politechniki Śląskiej, a w latach 1981-1996 spełniał się także w roli redaktora Chemical Engineering Science.

Ze względu na swoje osiągnięcia i zasługi otrzymał liczne wyróżnienia, spośród których najważniejsze to przede wszystkim: Złoty Krzyż Zasługi (1973 r.), Krzyż Kawalerski OOP (1980 r.), Medal 40 lecia Politechniki Śląskiej (1984 r.), Srebrna Odznaka za zasługi dla przemysłu chemicznego (1986 r.), Odznaka Honorowa SITPChem (1986 r.), Honorowa Odznaka Politechniki Krakowskiej (1987 r.), Złoty Medal 50-lecia Politechniki Krakowskiej, Medal Edukacji Narodowej (1977 r.) Odznaka Zasłużonego dla Politechniki Śląskiej (1998 r.) oraz Medal 60 lecia Politechniki Śląskiej.

Do najważniejszych publikacji Profesora można zaliczyć między innymi:

• „Experimental study of heat transfer at the total condensation of mixed vapours of miscible liquids”, International Journal of Heat and Mass Transfer, 18, 503, 1975

• “Piece rurowe”, PWN, 1987, II wydanie: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 1994

• „Destylacja i rektyfikacja”, PWN, 1980 • „Sedymentacja zawiesin – zasady i projektowanie”, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 1995

Profesor Jan Bandrowski był powszechnie szanowanym i wybitnie uzdolnionym naukowcem. Zmarł 20 listopada 2006 r.

Prof. dr hab. inż. Jerzy Strojek
(1932 - 2012)

Wieloletni pracownik Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej, który od 1954 r. aż do przejścia na emeryturę w 2002 r. przeszedł w jego strukturach wszystkie szczeble kariery naukowej. Przez wiele lat pełnił funkcję kierownika Zakładu Chemii Fizycznej i zastępcy dyrektora w Instytucie Fizykochemii i Technologii Polimerów i Instytucie Chemii i Technologii Nieorganicznej. W latach 1969-1971 i 1983-1984 piastował na wydziale stanowisko prodziekana ds. nauczania.

Ceniony specjalista w dziedzinie elektrochemii i spektroelektrochemii. Współpracował z wieloma wybitnymi naukowcami w kraju i na świecie. W czasie swej pracy naukowej i dydaktycznej na politechnice był promotorem wielu prac doktorskich. Był m.in. członkiem Komisji Fizykochemii Powierzchni i Katalizy PAN i Polskiego Towarzystwa Chemicznego.

W uznaniu za swą pracę odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Odznaką Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej oraz wielokrotnie wyróżniony nagrodami ministra szkolnictwa wyższego i rektora Politechniki Śląskiej za osiągnięcia dydaktyczne i naukowe.

Prof. zw. dr hab. Jerzy PIKOŃ
(1931 - 1989)

Jerzy Pikoń urodził się 26 lipca 1931 roku w Andrychowie. Studia na Politechnice Śląskiej rozpoczął w 1956 r. Jego kariera naukowa związana była przede wszystkim z takimi dyscyplinami jak: inżynieria i ochrona środowiska, inżynieria chemiczna, a także technologia chemiczna i mechanika. Specjalności, które były przedmiotem jego zainteresowań to głównie: budowa aparatury i urządzeń przemysłu chemicznego, aparaty i urządzenia ochrony środowiska oraz inżynieria chemiczna i procesowa.

Jako wyróżniający się student, Jerzy Pikoń postanowił kontynuować swoją karierę naukową. Jego pasja sprawiła, że w 1963 r. Rada Wydziału Politechniki Krakowskiej nadała mu tytuł doktora nauk technicznych. Z kolei, trzy lata później (1966 r.) jego osiągnięcia były na tyle duże, iż obronił tytuł doktora habilitowanego na Politechnice Śląskiej, której pozostał już wierny do końca swoich dni. Oczywiste stało się również, że na tym nie zakończy się jego kariera naukowa. Już w 1974 r. przyznano mu tytuł profesora nadzwyczajnego, a rok 1986 przyniósł mu najwyższy z możliwych, tytuł profesora zwyczajnego.

Wiedza Profesora, a także zacięcie praktyczne sprawiły, iż w 1975 r. objął on stanowisko Dyrektora Instytutu Inżynierii Chemicznej I Budowy Aparatury Politechniki Śląskiej i pełnił powyższą funkcję aż do 1989 r. To tutaj sprawował też funkcje dydaktyczne, przekazując swoją wiedzę studentom, kładąc przy tym duży nacisk na umiejętność jednoczesnego wykorzystania jej w praktyce. Dzięki jego pomocy udało się wypromować aż 13 prac doktorskich.

Dodatkowo, ze względu na mnogość pomysłów (skutkujących 46 patentami i 65 oryginalnymi projektami aparatury), jak również duże doświadczenie we współpracy z przemysłem, Profesor był także członkiem wielu prestiżowych organizacji, takich jak np. Rada Naukowa Instytutu Aparatury Przemysłowej I Energetyki Politechniki Krakowskiej (1973 1981), Rada Naukowa Instytutu Technologii Chemicznej Politechniki Poznańskiej (1975 1980), Rada Techniczno Ekonomiczna Zjednoczenia Aparatury Chemicznej w Gliwicach (1976 1980), Komitet Naukowy Inżynierii Chemicznej PAN (1975 1981), Komitet Inżynierii Środowiska PAN (1981 1983), Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego. Co więcej, w latach 1986 1989, Pikoń pełnił też funkcję Przewodniczącego Rady Naukowej Ośrodka Badawczo Rozwojowego Maszyn dla Przetwórstwa Płodów w Pleszewie.

Jako wybitny naukowiec, Pikoń, był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany, o czym świadczyć może 38 nagród Ministerialnych w Resorcie Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Chemii, Górnictwa, Hutnictwa, jak również 21 nagród Rektora Politechniki Śląskiej. Dodatkowo, jego zasługi w dziedzinie nauki mogą być również potwierdzone przez otrzymane odznaczenia, do których należą m. in. Krzyż Kawalerski OOP (1976 r.), Krzyż Oficerski OOP, Medal 40 lecia PRL, Medal 40 lecia Politechniki Śląskiej, Odznaka Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej (1977 r.), Honorowa Odznaka PK, Złota Odznaka Zasłużonemu dla Zakładów Azotowych Chorzów, czy też Medal Zasłużonego Racjonalizatora Produkcji.

Spod jego pióra wyszło wiele publikacji i książek, wykorzystywanych po dzisiejszy dzień i stanowiących przede wszystkim bazę przy projektowaniu aparatury chemicznej i przemysłowej. Do najważniejszych z nich można zaliczyć:

• „Podstawy konstrukcji aparatury chemicznej” - J. Pikoń, PWN, Warszawa 1979,

• „Atlas konstrukcji aparatury chemicznej” - J. Pikoń, PWN, Warszawa 1981,

• „Aparatura chemiczna” - J. Pikoń, Wyd. PŚl. 1974,

• „Stateczność kolumn przy obciążeniu wiatrem i wstrząsach sejsmicznych” – J. Pikoń, J. Hehlmann, Inżynieria i Aparatura Chemiczna nr.2, s.22-29, 1973

• „Wpływ parametrów konstrukcyjnych na drgania wałów mieszadeł” - J. Pikoń, J. Hehlmann, Przegląd Mechaniczny nr 9, s.293-296, 1976

• „Analysis of the dust collection process on granular beds” - J. Pikoń, J. Hehlmann ,Air Conservation, vol. 10, s. 28-37, Warszawa 1977

Był on także uczestnikiem wielu prac naukowo badawczych, których tematyka opierała się przede wszystkim na opracowywaniu nowych konstrukcji aparatury chemicznej. Jego dziełem są znane w Polsce i na świecie suszarki konwekcyjne z przesuwnym złożem, kolumny z wypełnieniem komórkowym do procesów absorpcji, desorpcji, wymiany ciepła, jak również odpylania gazów.

Profesor Jerzy Pikoń zasłynął jako wybitny naukowiec, a jego wiedza, przekazywana z pokolenia na pokolenie, stanowi podstawę wykształcenia wielu młodych inżynierów. Zmarł w 1989 r. w Gliwicach.

Prof. dr hab. inż. Urszula SZAŁAJKO
(1922 - 2014)

Prof. dr hab. inż. Urszula Maria Szałajko urodziła się 10.01.1922 r. w Brzozowie. W roku 1948 ukończyła studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej. Na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej uzyskała stopień doktora w roku 1962 oraz doktora habilitowanego w roku 1967. W latach 1959-1960 odbyła staż naukowy w Instytucie Syntez Petrochemicznych w Leningradzie, a od 1963 do 1964 w Katedrze Chemii i Technologii Organicznych Surowców i Półproduktów w Politechnice w Merseburgu. Prof. Urszula Szałajko była cenioną specjalistką w dziedzinie technologii ropy naftowej. W pracach badawczych skupiała się nad procesami utleniania surowców naftowych oraz olejach roślinnych jako substytutach surowców naftowych. Efektem prowadzonych badań było 70 publikacji, 4 książki i 6 patentów. Wypromowała 7 doktorów. W latach 1980-1991 była członkiem Rady Naukowej Instytutu Technologii Nafty w Krakowie.

Profesor Urszula Szałajko całe życie zawodowe związała z Wydziałem Chemicznym Politechniki Śląskiej, gdzie w latach 1971-1976 była zastępcą dyrektora ds. dydaktycznych Instytutu Technologii Chemicznej Węgla i Ropy, a w latach 1972-1992 pracowała jako profesor nadzwyczajny Politechniki Śląskiej. Będąc członkiem Gliwickiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Chemicznego w latach 1956-1990 pełniła funkcję jego sekretarza (w roku 1959) oraz członka Zarządu (1959-1990).

W uznaniu za swoją pracę była odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Odznaką Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej. Była wyróżniona nagrodą Ministra Szkolnictwa Wyższego oraz kilkakrotnie nagrodami rektora Politechniki Śląskiej za osiągnięcia dydaktyczne i naukowe.

Pracę naukową i dydaktyczną skutecznie łączyła z życiowymi pasjami, którymi było zamiłowanie do turystyki górskiej oraz do muzyki chóralnej. Bardzo często wyjeżdżała na wycieczki górskie, lubiła piesze wędrówki podczas których podziwiała piękne widoki. W wolnych chwilach śpiewała w chórach.

Panią Profesor Urszulę Szałajko pamiętamy jako niezwykle prawego, życzliwego ludziom nauczyciela, którego cechowała sumienność, mądrość i umiejętność przekazywania wiedzy wielu pokoleniom studentów i nauczycieli akademickich.

Profesor Urszula Szałajko zmarła 14 stycznia 2014 roku i została pochowana na Cmentarzu Lipowym w Gliwicach.

Prof. zw. dr hab. inż. Marian STARCZEWSKI
(1924 - 1987)

Prof. Marian Starczewski urodził się 24 marca 1924 roku w Starym Sączu, gdzie spędził dzieciństwo i młodość. W latach 1930-1936 uczęszczał do szkoły powszechnej, a następnie, do roku 1939, do gimnazjum ogólnokształcącego. W okresie okupacji pracował w latach 1940-1942 jako kierownik filii spółdzielni mleczarskiej w Łącku, natomiast w latach 1943-1945 w Banku Spółdzielczym w Starym Sączu. Pracując, ukończył na tajnych kompletach gimnazjum i liceum matematyczno-fizyczne. W maju 1945 r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej, początkowo w Krakowie, a następnie w Gliwicach. Jeszcze w czasie studiów, po ukończeniu czwartego roku, rozpoczął pracę zawodową wcharakterze asystenta w Zakładach Chemicznych "Oświęcim", gdzie wykonał również pracę dyplomową. Dyplom magistra inżyniera chemika uzyskał w 1951 roku, pracując już w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w Gliwicach. W październiku 1950 roku, odpowiadając na propozycję prof. dra inż. Stefana Pawlikowskiego, objął stanowisko asystenta w Katedrze Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego Politechniki Śląskiej, równocześnie pracując dalej w Biurze Projektów, a następnie w Instytucie Materiałów Ogniotrwałych w Gliwicach. Praca ta, w której przyszło mu rozwiązywać problemy przemysłowe z zakresu technologii chemicznej i ochrony przed korozją materiałów budowlanych, ukształtowała zainteresowania i specjalizację Profesora na całe życie. Od roku 1959 poświęca się wyłącznie pracy na Politechnice Śląskiej. Znalazł się w gronie tych, którzy od podstaw współtworzyli Wydział Chemiczny, a następnie przyczynili się do jego rozwoju. Na tej Uczelni uzyskał wszystkie kolejne stopnie naukowe: w 1960 roku doktora nauk technicznych, w 1964 doktora habilitowanego, w 1971 profesora nadzwyczajnego i w 1976 roku profesora zwyczajnego.

Oprócz Wydziału Chemicznego Profesor związany był przez kilka lat zWydziałem Budownictwa. W 1963 roku, po mianowaniu na kierownika nowo powołanego Zakładu Ochrony Budowli przed Korozją przy Katedrze Budownictwa Przemysłowego iOgólnego tego Wydziału, rozpoczął organizację Zakładu i prowadzenie zajęć dydaktycznego z zakresu chemii ogólnej, chemii krzemianów i korozji materiałów budowlanych dla studentów I, IV iV roku tego Wydziału. W roku 1966 z Zakładu została utworzona Katedra Chemii iTechnologii Materiałów Budowlanych, a kierowanie nią powierzył Wydział ówczesnemu doc. drowi hab. inż. M. Starczewskiemu. W roku 1969 Katedra ta weszła w skład nowo tworzonej Katedry, a następnie Instytutu Chemii i Technologii Nieorganicznej na Wydziale Chemicznym. Profesor powrócił więc na Wydział Chemiczny. Pełniąc tym razem funkcję kierownika Katedry, a następnie dyrektora Instytutu i kierownika zakładu. Zakres jego pracy naukowej idydaktycznej obejmował technologię nieorganiczną, technologię ceramiki kwasoodpornej iogniotrwałej, problemy trwałości materiałów budowlanych w przemyśle chemicznym, hutniczym i koksowniczym oraz fizykochemię ciała stałego. W roku 1975 z jego inicjatywy została powołana na Wydziale nowa specjalność studiów "Chemia i technologia materiałów budowlanych", której został kierownikiem. Profesor był promotorem ponad 150. prac dyplomowych, 20. doktoratów i opiekunem 6. prac habilitacyjnych. Był organizatorem iwykładowcą na nowatorskich wówczas studiach podyplomowych z zakresu korozji wbudownictwie. Niestrudzony w pracy, pełnił również odpowiedzialne funkcje we władzach Uczelni, poczynając od stanowiska prodziekana Wydziału Chemicznego, zastępcy prorektora ds. nauki (1969-71), prorektora ds. nauki i współpracy z przemysłem (1971-78), a następnie ds. ogólnych aż do uzyskania najwyższej godności rektora Politechniki Śląskiej (1982-1984). W roku 1987 ze względów rodzinnych przeniósł się na Politechnikę Warszawską. Tam od razu został mianowany Kierownikiem Zakładu Ceramiki Instytutu Technologii Nieorganicznej, a wkrótce wybrany dziekanem Wydziału Chemicznego, ciesząc się w tych trudnych czasach, ogólnym zaufaniem.

W swoim życiu zawodowym profesor Starczewski przywiązywał szczególną uwagę do współpracy z przemysłem, był znanym w Polsce i wysoko cenionym specjalistą z zakresu technologii nieorganicznej oraz chemii i technologii materiałów budowlanych. Był jednym zpierwszych w Polsce specjalistów z korozji tworzyw niemetalowych i zabezpieczeń chemoodpornych obiektów przemysłowych. Był autorem lub współautorem kilkuset ekspertyz, prac naukowych i badawczych, wielu wdrożeń, kilkunastu patentów, ponad 160 publikacji w czasopismach technicznych i naukowych, czterech wydawnictw książkowych, niezliczonych ilości wystąpień na konferencjach, zjazdach i kongresach naukowych.

Znana była bardzo aktywna działalność Profesora w wielu gremiach naukowych PAN, Radzie Głównej przy Ministerstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, radach naukowych instytutów branżowych, Zarządzie Głównym i Zarządzie Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego, w NOT i Polskim Towarzystwie Chemicznym oraz w redakcji czasopisma "Ochrona przed Korozją". Był stałym konsultantem wielu zakładów produkcyjnych i biur projektów. Jako koordynator międzyresortowego, a następnie rządowego, programu badań substancji wysokiej czystości iospecjalnych własnościach przyczynił się do rozwoju tej dziedziny i zintegrowania środowiska naukowego zajmującego się tym problemem w Polsce.

W uznaniu zasług Profesor został uhonorowany wieloma odznaczeniami, między innymi Krzyżem Komandorskim oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką Zasłużonego Nauczyciela, Orderem Sztandaru Pracy II kl. oraz odznakami okolicznościowymi Politechniki Śląskiej, ZNP iPZITB. Otrzymał również kilka nagród ministra i wiele nagród rektora Politechniki Śląskiej.

Odszedł nagle, 17.06.1987 roku, w pełni sił i możliwości twórczych. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Pozostał w pamięci wychowanków iwspółpracowników jako człowiek o niespożytej energii, nadzwyczajnej pracowitości, jako doskonały organizator , posiadający dar rozwiązywania trudnych problemów, które niosły ówczesne czasy, jako człowiek stanowczy i nieobojętny na sprawy innych, jako profesor dla którego dobro nauki i praca były sensem i celem całego życia.

Teresa Karczewska-Buczek

Prof. dr hab. inż. Tadeusz PUKAS
(1909 - 1974)

Profesor Tadeusz Pukas urodził się 22 maja 1909 r w Mikołajowie na Dniestrem. Szkołę podstawową i średnią ukończył we Lwowie. Od 1930 r. studiował chemię na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie przeniósł się na Politechnikę Lwowską, uzyskując w przededniu II wojny światowej dyplom inżyniera chemika.

Będąc w trudnej sytuacji materialnej już w czasie studiów podjął pracę zawodową: w okresie od 1937 do 1939 r. na stanowisku zastępcy asystenta, a po uzyskaniu dyplomu w czerwcu 1939 r. na etacie asystenta w Katedrze Chemii Nieorganicznej Wydziału Chemicznego Politechniki Lwowskiej.

Od września 1939 r. do lipca 1941 r. był asystentem i kierownikiem Laboratorium Analizy Jakościowej w Katedrze Chemii Nieorganicznej Lwowskiego Politechnicznego Instytutu, a następnie od lipca 1944 r. starszym asystentem w Katedrze Chemii Nieorganicznej Politechniki Lwowskiej zamienionej wówczas na "Państwowe Kursy Techniczne".

Prof. T. Pukas należał do grona tych osób, którzy od pierwszych powojennych dni tworzyli na terenie Śląska pierwsze placówki naukowe. Brał niezwykle aktywny udział w organizowaniu Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. Dzięki jego ofiarnej i pełnej oddania pracy Wydział Chemiczny zaopatrzony został w niezbędne odczynniki, naczynia laboratoryjne i aparaturę, co pozwoliło na uruchomienie pierwszych laboratoriów studenckich jeszcze w roku akademickim 1945/1946.

Od czerwca 1945 do 1951 roku Tadeusz Pukas, był adiunktem i kierownikiem Laboratorium Analizy Ilościowej w Katedrze Chemii Nieorganicznej. W roku 1952 został kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej. W 1960 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych, a w roku 1963 habilitował się. Tytuł profesora uzyskał w 1971 roku.

Profesor T. Pukas brał również udział w organizowaniu pracowni chemicznych Państwowego Technikum Chemicznego w Gliwicach, a następnie w 1950 r. walnie przyczynił się do uruchomienia Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Katowicach, gdzie był pierwszym wykładowcą chemii nieorganicznej.

Prof. Tadeusz Pukas pełnił szereg funkcji organizacyjnych na Politechnice Śląskiej. Był zastępcą prorektora d/s studiów wieczorowych, prodziekanem Studium Dziennego oraz Wieczorowego Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej, przewodniczącym Wydziałowej Komisji Egzaminu Dyplomowego, kierownikiem Studium Eksternistycznego Wydziału Chemicznego, członkiem Senackiej Komisji do Usprawnienia Procesu Dydaktycznego.

Prof. T. Pukas prowadził wykłady z chemii ogólnej i nieorganicznej dla studentów wydziału chemicznego. Dał się poznać jako znakomity dydaktyk, doskonały pedagog i popularyzator wiedzy chemicznej. Był współorganizatorem olimpiad chemicznych, działał w Kole Naukowym Chemików. Wyrazem uznania dla jego kunsztu wykładowcy było powierzeniu Mu lat wykładów z chemii ogólnej w ramach Politechniki Telewizyjnej. Był promotorem 12. prac doktorskich.

W swojej działalności naukowej profesor T. Pukas rozwinął zainicjowaną przez prof. W. Jakóba tematykę dotyczącą chemii związków kompleksowych w kierunku zastosowań praktycznych, w szczególności w analizie śladowej oraz technologii substancji wysokiej czystości. Te dwa kierunki prac naukowych systematycznie rozwijane i rozszerzane stały się podstawą w rozwoju poważnego ośrodka badawczego specjalizującego się w zakresie analizy śladowej oraz technologii substancji wysokiej czystości dla potrzeb przemysłu elektronicznego i innych współczesnych gałęzi techniki i nauki. Dorobek prof. Pukasa obejmuje 12 oryginalnych prac naukowych oraz 37 popularnonaukowych.

Poza intensywną pracą zawodową prof. T. Pukas, dużo czasu poświęcał na działalność społeczną. Przez szereg lat aktywnie działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Oddziale Gliwickim Polskiego Towarzystwa Chemicznego, w którym m.in. pełnił funkcję przewodniczącego Oddziału i przewodniczącego Komisji Rewizyjnej.

Będąc zapalonym miłośnikiem przyrody i znawcą piękna, przez wiele lat przewodniczył Komisji Turystyki Górskiej PTTK oraz Komisji Turystyki Rady Zakładowej Politechniki Śląskiej, organizując z wielkim talentem wiele niezwykle interesujących wycieczek krajoznawczych, w szczególności górskich.

Za swą działalność odznaczony został wysokimi odznaczeniami państwowymi: krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, jak również m.inn. Medalem XXV-lecia Politechniki Śląskiej oraz najwyższymi odznaczeniami ZNP, PTTK, ZSP. Wyrazem uznania były również nadawane Mu kilkakrotnie nagrody ministra.

W środowisku uczelnianym prof. Tadeusz Pukas cieszył się dużym autorytetem i szacunkiem. W pamięci pracowników pozostał jako człowiek niezwykle życzliwy i ciepły, o dużej umiejętności stwarzania przyjacielskiej atmosfery. Wykazał się odważną postawą w marcu 1968 roku, popierając wolnościowe aspiracje studentów. Prof. Pukas był przyjacielem studentów, a i oni darzyli ogromną sympatią swojego profesora. Dali temu szczególny wyraz w kilkukilometrowym, spontanicznym, pochodzie spod Wydziału Chemicznego na Cmentarz Centralny w Gliwicach, miejsce Jego spoczynku po śmierci 19 lutego 1974 roku.

Marek Smolik

Zdjęcia i materiały pamiątkowe dotyczące Prof. Tadeusza Pukasa

Prof. dr hab. inż. Zbigniew GREGOROWICZ
(1924 - 1999)

Prof. dr hab. inż. Zbigniew Gregorowicz urodził się 4.01.1924r. w Makowie Mazowieckim. Okres szkolny spędził na Kresach Wschodnich, a maturę zdawał w Gimnazjum Władysława IV wWarszawie. Okupację spędził w Warszawie, w szeregach Armii Krajowej, brał udział w Powstaniu Warszawskim jako dowódca drużyny. W roku 1945 rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, które ukończył w roku 1950. W roku 1959 uzyskał stopień drnauk chemicznych, w 1961 stopień dr hab., od roku 1961 był docentem w Politechnice Śląskiej. W roku 1968 uzyskał tytuł prof. nadzw., a w roku 1974 profesora zwyczajnego.

Od roku 1948, równolegle ze studiami, był asystentem prof. dr Wiktora Jakóba w Katedrze Chemii Nieorganicznej Politechniki Śląskiej, a w latach 1949-1952 pracował równocześnie wTechnikum Chemicznym w Gliwicach, w latach 1952-1969 w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Katowicach.

W roku 1960 objął funkcję kierownika Katedry Chemii Sanitarnej na Wydziale Inżynierii Sanitarnej którą kierował do roku 1969. W latach 1964-1966 był prodziekanem, a w latach 1966-1969 dziekanem tego Wydziału. W roku 1969 organizował Katedrę a następnie Instytut Chemii Analitycznej i Ogólnej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej, przekształcony ponownie w Katedrę, którą kierował do roku 1994. Był również przez wiele lat kierownikiem Zakładu Chemii Analitycznej na Wydziale Mat-Fiz-Chemii WSP w Katowicach.

Prowadził wykłady z chemii ogólnej, analitycznej i analizy instrumentalnej dla studentów Wydziałów: Chemicznego, Inżynierii Sanitarnej, Budownictwa i Górniczego Politechniki Śląskiej, oraz dla studentów WSP w Katowicach.

Profesor prowadził liczny zespół doktorancko-habilitacyjny (w latach 1960-1970 uczestniczyło około 100 osób), złożony z pracowników wyższych uczelni, instytutów branżowych i przemysłu. Wypromował 34 doktorów, był opiekunem 10 habilitacji, a 9-ciu jego współpracowników uzyskało tytuł lub stanowisko profesora.

Tematyka prac naukowo-badawczych Profesora obejmowała:
-badania nad nowymi zastosowaniami wskaźników redox i nad nowymi odczynnikami do analizy śladowej,
-badania nad pierwiastkami rzadkimi w kopalinach i surowcach mineralnych,
-prace dotyczące kontroli procesów technologicznych.
Problematyka badawcza była ściśle powiązana ze współpracą z przemysłem, szczególnie z PPH "POCH" w Gliwicach i z Fabryką Farb i Lakierów w Cieszynie.

Jako visiting profesor był zapraszany do uczelni w Anglii, Szwajcarii, Niemiec, Kanady, Czechosłowacji, Węgier i Związku Radzieckiego.

Był członkiem rad naukowych w: Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, Instytucie Gazownictwa w Krakowie, Głównym Instytucie Górnictwa w Katowicach, Instytucie Medycyny Pracy wSosnowcu, Instytucie Technologii Chemicznej Politechniki Rzeszowskiej i Instytucie Chemii WSP wOpolu. Był członkiem Komisji Metod Kinetycznych IUPAC, członkiem Komitetu Chemii Analitycznej, członkiem Komitetu Gospodarki Surowcami Mineralnymi PAN oraz Przewodniczącym Podkomisji Analizy Surowców Mineralnych PAN. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego, a w latach 1973 - 1980 przewodniczącym Zarządu Gliwickiego Oddziału PTCh. Był również członkiem Czechosłowackiego Towarzystwa Chemicznego.

W dorobku naukowym Profesora znajduje się ponad 300 publikacji, wygłosił ponad150 referatów i komunikatów w kraju i za granicą.

Profesor Zbigniew Gregorowicz przez wszystkie lata swego życia bardzo aktywnie działał na niwie społecznej. Działał w Związku Harcerstwa Polskiego, w Bratniej Pomocy Studentów Politechniki Śląskiej, w Radzie Wojewódzkiej w Katowicach (jako wiceprzewodniczący Komisji Zdrowia i Ochrony Środowiska) w Radzie Miejskiej w Gliwicach. Profesor działał w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W latach 1992 -95 był prezesem Okręgu Śląskiego i członkiem Zarządu Głównego. W latach 1995 - 97 był przewodniczącym Wojewódzkiej Rady Kombatantów przy Wojewodzie Katowickim, a w roku 1999 był doradcą Ministra ds. Kombatantów.

W ostatnich 6-ciu latach swojego życia prowadził szeroką działalność wychowawczo - patriotyczną na terenie szkół, jednostek wojskowych, stowarzyszeń kombatanckich, w klubach w formie seminariów na temat najnowszej historii wojskowości, nie tylko w kraju ale również za granicą wkręgach polonijnych. Po przejściu na emeryturę wygłosił ponad 400 prelekcji na tematy historyczne, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów niepodległościowych.

Za działalność naukową, dydaktyczną i rozwój kadry naukowej Profesor otrzymał 4 nagrody Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego oraz liczne nagrody Rektora Politechniki Śląskiej.

Za działalność społeczną otrzymał wysokie odznaczenia cywilne - Krzyż Oficerski i Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, który otrzymał od Prezydenta RP na Wychodźstwie. W roku 1995 został członkiem Kapituły Orderu Św. Stanisława a następnie wicekanclerzem Kapituły Krajowej otrzymując kolejno ordery tego Stowarzyszenia - Komandorię I stopnia Orderu Św. Stanisława z Gwiazdą i Komandorię I Stopnia Orderu Św. Łazarza z Jerozolimy z Gwiazdą. Otrzymał również szereg odznaczeń wojskowych, z czego najważniejsze to: Srebrny Krzyż Virtuti Military, Krzyż Walecznych, Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami oraz Krzyże Armii Krajowej, Partyzancki, Powstania Warszawskiego.

Profesor był człowiekiem niepospolitym i niezapomnianym, o wielkiej aktywności naukowej, dydaktycznej i popularyzatorskiej. Był wymagającym przełożonym a równocześnie serdecznym wkontaktach międzyludzkich. Na podkreślenie zasługuje ciepły i przyjacielski stosunek Profesora do studentów, co owocowało kontaktami, jakie utrzymywał z wieloma z nich do końca swego życia.

Był niestrudzonym i gorącym patriotą, reagował na wszystkie wydarzenia i przemiany dokonujące się w kraju, do końca życia był społecznikiem w najlepszym tego słowa znaczenia.

Profesor był wielkim autorytetem naukowym i człowiekiem wyjątkowym.

Irena Baranowska

Prof. dr hab. inż. Witold KOWALSKI
(1913 - 1984)

Witold Kowalski urodził się 15 kwietnia 1913 r. w Warszawie. Studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w marcu 1938 r. uzyskał dyplom inżyniera chemika. Stopień dr nauk technicznych otrzymał 27 maja 1960 r. na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach na podstawie pracy pt. "Studia nad kinetyką utleniania ciekłej siarki., a 23 czerwca 1961 r. - stopień doktora habilitowanego. Tematem jego rozprawy habilitacyjnej były "Studia nad własnościami ciekłej siarki w oparciu o ultraakustyczne metody pomiaru". W 1968 r. 28 czerwca otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk technicznych.

Po studiach podejmuje w 1938 r. pracę zawodową w fabryce "Lignoza" w Bieruniu Starym na Śląsku. Zmobilizowany w 1939 r. bierze czynny udział w kampanii wrześniowej, m. inn. w obronie Warszawy. Po kapitulacji dostaje się do niewoli niemieckiej, gdzie przebywa do końca wojny. Po powrocie w 1946 r. do kraju włącza się do odbudowy zniszczonego przemysłu chemicznego. Rozpoczyna pracę w Zjednoczeniu Nawozów Sztucznych w Gliwicach, jest dyrektorem Gliwickiej Fabryki Kwasu Siarkowego, którą uruchamia w 1947 r. Następnie pracuje w Zjednoczeniu Przemysłu Nieorganicznego w Gliwicach, pełniąc funkcję kierownika działu produkcji i zastępcy dyrektora technicznego.

Prof. W. Kowalski rozpoczął w 1951 r. działalność dydaktyczną i naukową na Politechnice Śląskiej, przechodząc bezpośrednio z przemysłu. W Katedrze Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego zatrudniony początkowo jako wykładowca, a od 1955 r., jako zastępca profesora, prowadził specjalizację z technologii kwasu siarkowego i nawozów fosforowych. Od 1962 r, początkowo jako docent, a następnie profesor, pełnił obowiązki kierownika Zakładu Technologii Związków Siarki i Fosforu. Po reorganizacji Politechniki Śląskiej w 1968 r. , aż do przejścia na emeryturę w 1978 r. prof. Kowalski pracował w Instytucie Chemii i Technologii Nieorganicznej.

Działalność naukowo-badawcza prof. W. Kowalskiego była zdecydowanie ukierunkowana na praktyczne zagadnienia przemysłowe z zakresu technologii kwasu siarkowego, związków siarki oraz związków fosforu. Pod jego kierownictwem zostało wykonane ok. 20 prac badawczych przekazanych bezpośrednio do przemysłu. Z ważniejszych tematów należy wymienić prace dotyczące udoskonalenia technologii produkcji kwasu siarkowego metodą nitrozową, oryginalną metodę otrzymywania nawozu magnezowo-fosforowo-azotowego na bazie krajowego serpentynitu , wytwarzania precypitatu paszowego z potrójnego superfosfatu oraz wykorzystanie ultradzwięków w procesach technologicznych.

Prof. W. Kowalski jest autorem lub współautorem ponad 60 publikacji w czasopismach technicznych, jest autorem i współautorem 3. książek o tematyce technologii kwasu siarkowego i nawozów fosforowych, w tym jednej monografii pt. "Nowe kierunki w technologii kwasu siarkowego" oraz współautorem 2 patentów.. Wygłosił ok. 20. referatów na konferencjach krajowych. Był promotorem 7. zakończonych przewodów doktorskich, opracował 28 recenzji prac doktorskich oraz 4. recenzje prac habilitacyjnych. Pod jego kierownictwem wykonano ok. 40 prac dyplomowych. Ponadto był on autorem wielu niepublikowanych koreferatów, opracowań studialnych i ekspertyz wykonanych dla Ministerstwa Przemysłu Chemicznego , Polskiej Akademii Nauk Komitetu Nauki i Techniki i Instytutów Przemysłowych.

Prof. W. Kowalski udzielał się czynnie w organizacjach naukowych i technicznych. W latach 1949-52 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Nawozów Sztucznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Był członkiem Rady Naukowej Instytutu Chemii Nieorganicznej w Gliwicach oraz wiceprzewodniczącym Sekcji Kwasu Siarkowego i Związków Fluoru w tym instytucie, wiceprzewodniczącym Komisji Nawozów Fosforowych i Mieszanych w Instytucie Nawozów Sztucznych w Tarnowie, a także ł członkiem Komitetu Naukowego "Encyklopedii Chemii". Był członkiem Naczelnej Organizacji Technicznej, Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Polskiego Towarzystwa Akustycznego oraz Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.

Za działalność naukowa i dydaktyczną był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Za współpracę z przemysłem otrzymał w 1956 r. nagrodę indywidualną Ministra Przemysłu Chemicznego, za prace wykonane dla przemysłu i prace dydaktyczną był wielokrotnie wyróżniony nagrodami rektorskimi. Był odznaczony medalem X-lecia i Złotą Odznaką XV-lecia Politechniki , Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim.

Prof. W. Kowalski był człowiekiem o miłym sposobie bycia , odznaczał się głęboką wiedzą, skromnością, życzliwością oraz wysoką kultura osobistą . Był powszechnie szanowany i lubiany. Zmarł 3 lutego 1984 r. w Gliwicach.

Józef Szarawara

Prof. zw. dr inż. Władysław AUGUSTYN
(1916 - 2005)

Władysław Marcin Ignacy AUGUSTYN urodził się 27 czerwca 1916 r. w miejscowości Sękowa w powiecie Gorlickim, w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec był nauczycielem. W Senkowej ukończył szkołę podstawową, w Gorlicach uczęszczał do 8-klasowego Gimnazjum; w 1934 r. otrzymał świadectwo maturalne. W latach 1934-1939 studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej, uzyskując w 1939 r. absolutorium. Już po wojnie w sierpniu 1945 r. złożył na Politechnice Śląskiej egzamin dyplomowy z wynikiem ogólnym bardzo dobrym i otrzymał dyplom magistra inżyniera chemika. Na samej tej Uczelni w 1952 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych z odznaczeniem za pracę na temat otrzymywania fluorowodoru, a w 1954 r. - stopień naukowy docenta na podstawie rozprawy o nieorganicznych związkach fluoru na bazie fosforytowo-apatytowej. W 1968 r. Rada Państwa nadała Mu tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1980 r. - tytuł profesora zwyczajnego.

Profesor Władysław Augustyn rozpoczął pracę na Politechnice Śląskiej w 1945 r. W latach 1945-1952 pracował na Wydziale Chemicznym, jako starszy asystent, a następnie adiunkt w Katedrze Technologii Chemicznej Nieorganicznej, kierowanej przez prof. Stanisława Bretsznajdera, a od 1949 r. w Katedrze Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego kierowanej przez prof. Aleksandra Zmaczyńskiego, a później przez prof. Stefana Pawlikowskiego. W 1952 r. przeszedł na Wydział Mechaniczny, gdzie zorganizował i był kierownikiem Katedry Chemii Ogólnej, a w latach 1959-1964 r. pełnił funkcję prodziekana i dziekana tego Wydziału. Po reorganizacji Uczelni w 1969 r. pracował na stanowisku profesora, był zastępcą dyrektora w Instytucie Chemii Analitycznej i Ogólnej na Wydziale Chemicznym, aż do przejścia na emeryturę w 1985 r.

Drugim długoletnim miejscem Jego zatrudnienia był Instytut Chemii Nie-organicznej w Gliwicach, gdzie w okresie 1950-1963 pełnił początkowo funkcje kierownika Pracowni Fluorowej, a od 1954 r. kierownika Zakładu Technologii Soli Nieorganicznych. W IChN był członkiem Rady Naukowej w latach 1954-1978; pełnił również funkcję stałego konsultanta.

W okresie 1945-49 Profesor Augustyn pracując pod bezpośrednim kierownictwem prof. Stanisława Bretsznajdera zajmował się procesem absorpcji dwutlenku siarki w wodnych roztworach zasadowego siarczanu glinu. Ten wybitny uczony, chemik, technolog wywarł zasadniczy wpływ na Jego rozwój i ukształtowanie osobowości naukowej. Jego zainteresowania naukowe zostały ukierunkowane do obszaru technologii nieorganicznych procesów chemicznych. Władysław Augustyn, jako absolwent Politechniki Lwowskiej pozostał jednak wierny lwowskiej szkole technologii chemicznej, której zasadą były systematyczne badania doświadczalne, bez zbędnego, jego zdaniem, teoretyzowania.

Profesor Władysław Augustyn na początku lat 50. ubiegłego wieku podjął kompleksowe badania nad związkami fluoru, krzemu, potasu otrzymywanymi na bazie fosforowo-apatytowej. Badania te zapoczątkowane w Katedrze Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego, prowadził głównie w Instytucie Chemii Nieorganicznej w Gliwicach, ale także w Katedrze Chemii Ogólnej, w Katedrze Chemii Analitycznej i Ogólnej na Politechnice Śląskiej, gdzie kierował zespołami badawczymi. Badania te owocowały nie tylko tematami prac dyplomowych i doktorskich, ale przede wszystkim udanym rozwiązaniami technologicznymi. Jego największym osiągnięciem technologicznym, zrealizowanym głównie w zespole badawczym w Instytucie Chemii Nieorganicznej, było opracowanie oryginalnej technologii otrzymywania kriolitu z kwasu fluorokrzemowego jako produktu odpadowego w procesie superfosfatu, wdrożonej do przemysłu w latach 19690-1970 w Kombinacie Siarkopol w Tarnobrzegu. W 1966 r. otrzymał Zespołową Nagrodę Państwową II stopnia, za opracowanie kompleksowej technologii produkcji nie-organicznych związków fluoru, szczególnie kriolitu, sztucznego fluorytu i bezwodnego fluorowodoru. W zespole badawczym, obok Profesora, pracowali też: dr hab. inż. Marian Grobelny, dr inż. Jadwiga Chmiel i dr Danuta Różycka. Wyniki ich prac miały szczególne znaczenie dla rozwijającego się w kraju hutnictwa aluminium. Ponadto Profesor - jako chemik z dużym doświadczeniem w zakresie soli mineralnych i związków nieorganicznych - współpracował w charakterze konsultanta i doradcy technicznego z wieloma zakładami przemysłu nieorganicznego w Polsce, takimi jak: Carbochem w Gliwicach, Fabryka Odczynników Chemicznych w Gliwicach, Zakłady Przetwórcze Siarki w Tarnobrzegu, Zakłady Elektrochemiczne w Ząbkowicach, Fabryka Sprzętu Ratunkowego w Tarnowskich Górach, Fabryka Sody w Mątwach.

Profesor Władysław Augustyn był uznanym w kraju technologiem nieorganikiem, ze specjalnością chemia soli mineralnych, a szczególnie nieorganicznych związków fluoru. Jego badania były zawsze ukierunkowane na cele praktyczne, wynikające z potrzeb przemysłowych, a jego opracowania technologiczne wyróżniały się rzetelnością i odpowiedzialnością. Swoim wychowankom przekazywał zasadę dobrej, społecznie użytecznej pracy naukowej-badawczej.

Jego dorobek publikacyjny obejmuje blisko 70 artykułów i komunikatów naukowych w czasopismach krajowych (Przemysł Chemiczny, Chemik, Chemia Analityczna, Chemia Stosowana, Roczniki Chemii i in.) i zagranicznych (J. of Fluorine Chemistry) oraz 41 patentów krajowych, z których 3 były zastrzeżone na kraje europejskie i USA. Dorobek ten uzupełnia ponad 60 opracowań badawczych, niepublikowanych, przekazanych do przemysłu. Profesor Władysław Augustyn był również zasłużonym wychowawcą młodej kadry; wypromował 8 doktoratów i opiekował się jedną pracą habilitacyjną. Był wszechstronnym nauczycielem akademickim, wykładowcą chemii ogólnej, chemii fizycznej, chemii i technologii nieorganicznej, cenionym dydaktykiem, znajdującym uznanie wśród młodzieży akademickiej. Za działalność naukową i dydaktyczną był wyróżniony licznymi nagrodami i odznaczeniami: wspomnianą już nagrodą Państwową II stopnia oraz otrzymał trzy nagrody Ministra (Przemysłu Chemicznego i Szkolnictwa Wyższego) w tym dwie I stopnia, nagrodę Naczelnej Organizacji Technicznej I stopnia, a także nagrody dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Nieorganicznego i Rektora Politechniki. Był odznaczony m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotą Odznaka Zasłużonego Racjonalizatora Produkcji, Złotą Odznaką Zasłużonego dla Siarkopolu, Złotą Odznaką Zasłużonego dla Województwa Katowickiego. Odznaką Zasłużonego dla Politechniki Śląskiej.

Profesor Władysław Augustyn wyróżniał się ujmującym sposobem bycia, bezinteresowną życzliwością w stosunkach międzyludzkich, ogólnie wysoką kulturą osobistą. Zawsze pogodny i życzliwy, stwarzał bezkonfliktową atmosferę wokół siebie. Cieszył się wielką sympatią, uznaniem i autorytetem wśród kolegów i współpracowników.

W ostatnich latach przebywał w Stanach Zjednoczonych, u syna Stanisława, gdzie zmarł 27 lipca 2005 r. przeżywszy 89 lat. Jego prochy spoczęły na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w grobowcu rodzinnym, obok Żony zmarłej 40 lat wcześniej. 11 października 2005 r. żegnała Go w Krakowie delegacja Dziekanatu Wydziału Mechaniczno Technologicznego Politechniki Śląskiej i nieliczni już przyjaciele i współpracownicy.

prof. dr hab. inż. Józef Szarawara
dr hab. inż. Marian Grobelny

Prof. dr inż. Czesława TROSZKIEWICZ
(1902 - 1985)

Prof. dr inż. Czesława Troszkiewicz urodziła się 20 czerwca 1902 roku w Drohobyczu jako pierwsze dziecko Antoniego i Stanisławy Troszkiewicz z domu Kobierskiej. Ojciec był urzędnikiem Polskich Kolei Państwowych.

Egzamin dojrzałości złożyła w roku 1921 w Państwowym Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Złoczowie. W tym samym roku rozpoczęła studia na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, które przerwała ze względów zdrowotnych. W roku 1925 ponownie rozpoczęła studia, tym razem na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. Egzamin dyplomowy złożyła w roku 1934 uzyskując stopień inżyniera chemika (magistra nauk technicznych). Jeszcze w okresie studiów w 1926 r. rozpoczęła pracę zawodową w charakterze młodszego asystenta, a od roku 1929 asystenta w Katedrze Chemii Ogólnej Organicznej na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. W sierpniu 1939 r. objęła stanowisko kierownika laboratorium w Fabryce Chemicznej w Dębicy, gdzie zastał ją wybuch wojny. Pierwsze dwa lata wojny nie pracując zawodowo spędziła we wsi Kędzierz pod Dębicą. W październiku 1941 r. powróciła do Lwowa, gdzie w styczniu 1942 r. objęła stanowisko wykładowcy chemii w Polskiej Zawodowej Szkole Chemicznej. Jesienią tego samego roku, po przeorganizowaniu przez Niemców Politechniki Lwowskiej na Kursy Techniczne, rozpoczęła pracę na stanowisku asystenta w Katedrze Chemii Ogólnej na Wydziale Rolniczo-Lasowym. Od roku 1944 do czasu repatriacji ze Lwowa do Gliwic tj. do 28 września 1945 r. pracowała w Katedrze Chemii Organicznej Lwowskiego Instytutu Politechnicznego na stanowisku p.o. docenta. Po przyjeździe do Gliwic Czesława Troszkiewicz wraz z innymi pracownikami Wyższych Szkół Lwowa przybyłymi do Gliwic uczestniczy w organizacji nowo powstałej Uczelni. 4 Października 1945 r. rozpoczyna pracę jako adiunkt w tworzonej przez prof. Edwarda Suchardę Katedrze Chemii Organicznej Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. W roku 1946 w zastępstwie prof. E. Suchardy rozpoczęła wykłady z chemii organicznej, a po śmierci profesora w r. 1947 Rada Wydziału Chemicznego zleca Cz. Troszkiewicz wykłady z chemii organicznej. Następnie na wniosek Rady Wydziału Chemicznego, za zgodą MSzWiN Politechnika Śląska zawiera z inż. Czesławą Troszkiewicz umowę jako zastępcą profesora i powierza Jej kierownictwo Katedry Chemii Organicznej. W grudniu 1951 na podstawie pracy " Redukcja aromatycznych związków nitrowych siarkowodorem w ośrodku kwaśnym", wykonanej pod kierunkiem prof. Edwina Płażka, Rada Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Politechniki Wrocławskiej nadała Cz. Troszkiewicz stopień doktora nauk technicznych. Uchwałą z dnia 27 listopada 1954 r. Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała dr inż. Cz. Troszkiewicz tytuł naukowy docenta. W związku z tym Minister Szkolnictwa Wyższego powołal Ją z dniem 1 grudnia 1954 r. na stanowisko samodzielnego pracownika nauki w Katedrze Chemii Organicznej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W grudniu 1962 r. Rada Państwa powołała Cz. Troszkiewicz na stanowisko profesora nadzwyczajnego w Politechnice Śląskiej, a w roku 1969 profesora zwyczajnego.

W latach 1953 - 1971 docent a następnie profesor Czesława Troszkiewicz obok kierowania Katedrą Chemii Organicznej pełniła wiele funkcji administracyjnych w Uczelni. W latach 1953-1956 była prorektorem ds. nauki, w latach 1953-1960 redaktorem naczelnym Zeszytów Naukowych Politechniki Śląskiej, w latach 1960-1964 prodziekanem a w okresie 1964-1971 dziekanem Wydziału Chemicznego.

Aktywnie działa też w Polskim Towarzystwie Chemicznym, którego członkiem była od roku 1930, pełniąc po wojnie przez wiele lat funkcje sekretarza, wiceprzewodniczącego i przewodniczącego Oddziału w Gliwicach. W roku 1969 w wyniku reorganizacji Politechniki Śląskiej powstaje najpierw Katedra a później Instytut Chemii i Technologii Organicznej, którego kierownictwo powierzono Pani Profesor. Instytutem, Prof. Cz. Troszkiewicz kieruje do roku 1972 tj. do przejścia na emeryturę. Emerytura oznaczała w przypadku Pani Profesor Troszkiewicz odstąpienie od działalności organizacyjnej ale nie zakończenie pracy zawodowej. Jeszcze przez następnych dziesięć lat prowadziła osobiście wykłady z podstawowego kursu chemii organicznej na dziennych studiach magisterskich kierunku technologia chemiczna Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. Corocznie osobiście egzaminowała ponad stu studentów. Wykładowcą była doskonałym, Jej wykłady były na bieżąco aktualizowane, konstruowane w sposób logiczny i przejrzysty, a co najważniejsze łatwe do zanotowania. Zawsze mówiła głosem niezbyt donośnym, ale na tyle silnym, by była doskonale słyszalna nawet z najdalszych rzędów audytorium. Niewysokiego wzrostu, zawsze nienagannie ubrana, poruszająca się z naturalną dystynkcją Pani Profesor Troszkiewicz była osobą powszechnie szanowaną. Nazywana przez studentów "Czesią" budziła wśród nich respekt z odrobiną strachu. Pani Profesor była bardzo przychylnym dla studentów ale też bardzo wymagającym egzaminatorem. W czasie sesji egzaminacyjnej powstawała swego rodzaju giełda; jakim wynikiem zakończy się kolejny dzień egzaminów. Przypominał on wynik meczu piłki ręcznej np. 15 : 7 najczęściej dla "Czesi". O wadze egzaminu u Pani Profesor świadczy ówczesne powszechne wśród studentów przekonanie, że jego zdanie oznaczało terminowe ukończenie studiów.

Badania naukowe Czesława Troszkiewicz rozpoczęła jeszcze przed uzyskaniem dyplomu inżyniera. Przed wojną opublikowała trzy prace, pierwsza powojenna praca ukazała się w roku 1946 (w języku angielskim) w polskim czasopiśmie. W okresie swej prawie trzydziestoletniej pracy naukowej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej pani Profesor otaczała się ludźmi ambitnymi i zdolnymi, rozwijając wraz z nimi badania nad reakcjami amidów i oksymów, oraz ich zastosowaniem w syntezie azotowych związków heterocyklicznych. Równolegle koordynowała badania nad przemianami węglowodanów. Ta problematyka badawcza przynosi wyniki o znaczeniu użytkowym i możliwościach wykorzystania w przemyśle. Pod jej kierunkiem ośmiu pracowników uzyskuje stopnie naukowe doktora. Spośród Jej byłych doktorantów wielu habilitowało się i uzyskało tytuły Profesorskie ( Z. Prajsner, S. Goszczyński, R. Bogoczek, T. Kiersznicki, J. Suwiński, A. Maślankiewicz, W. Szeja, W. Zieliński, R. Mazurkiewicz). Wraz z tymi współpracownikami opublikowała ponad czterdzieści prac oraz uzyskała ponad dwadzieścia patentów polskich i zagranicznych. Do trwałych osiągnięć naukowych zespołu Cz. Troszkiewicz należy zaproponowanie i realizacja nowej metody syntezy układu chinolinowego z oksymów b-arylo-a,b-nienasyconych związków karbonylowych oraz opracowanie praktycznie wykorzystanej metody utleniania węglowodanów do kwasów winowych. W Zakładach chemiczno-farmaceutycznych w Pobiedziskach k. Poznania została wybudowana i uruchomiona aparatura do produkcji kwasów winowych według metody opracowanej w zespole Prof. Troszkiewicz. Należy zaznaczyć, że zapoczątkowane przez panią Profesor badania nad nowymi metodami syntez azotowych układów heterocyklicznych są nadal twórczo rozwijane w zespołach Jej wychowanków.

Aktywność zawodowa, osiągnięcia w pracy dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej Profesor Czesławy Troszkiewicz były doceniane przez ówczesne władze i studentów. Była między innymi wyróżniona nagrodami ministra, odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Edukacji Narodowej, odznaczeniami wojewódzkimi i uczelnianymi, a także bardzo przez Nią cenioną Odznaką Honorową Zrzeszenia Studentów Polskich.

Zmarła 6 listopada 1985 roku. Spoczywa na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach. W pamięci studentów, uczniów i najbliższych współpracowników będzie zawsze obecna, przede wszystkim jako człowiek rzetelny, życzliwy ludziom, kiedy trzeba ciepła, kiedy indziej nieugięta, ceniąca nade wszystko prawdę.

Krzysztof Walczak

Prof. zw. dr hab. Władysław PLASKURA
(1905 – 1987)

mgr inż. 1928 – Wydział Mechaniczny – Politechnika Lwowska prof. nadzw.

1963 – Politechnika Śląska

Rok przejścia na emeryturę – 1975

Członek:
• Komitetu Nagród Państwowych od 1964,
• Komitetu Naukowego Polskiej Akademii Nauk ds.:
- Ochrony Tworzyw przed Korozją 1960 - 1966,
- Budowy maszyn – Sekcja Aparatury Chemicznej 1966 – 1969,
- Hydrotermodynamiki Maszyn i Inżynierii Chemicznej 1969 – 1972,
- Inżynierii Chemicznej od 1972,
• Rady Naukowej przy Ministrze Przemysłu Chemicznego od 1972.

Odznaczony:
• Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski – 1954,
• Orderem Budowniczych polski Ludowej – 1959.
Otrzymał nagrodę państwową zespołową II i III stopnia w dziedzinie postępu technicznego – 1953,1955.

Praca w przemyśle:
• kierownik biura projektowo – konstrukcyjnego w Zakładach Azotowych, Mościce, 1936 – 1939,
• kierownicze stanowiska w przemyśle ciężkiej syntezy chemicznej, po wojnie, 1945 – 1965.

Główne kierunki działalności naukowej dotyczą projektowania urządzeń i ciągów technologicznych produkcji gazu syntezowanego, przemysłu azotowego, korozji, wentylacji przemysłowej, chłodzenia powietrzem, spalania siarki, oczyszczania gazów odlotowych (SO2, NO2) i ochrony środowiska.

Jest autorem (współautorem) 10 pozycji książkowych, 69 publikacji naukowych oraz licznych artykułów referatowych techniczno – ekonomicznych i perspektywicznych. Ponadto jest projektantem około 50 instalacji przemysłowych oraz posiada 4 patenty.

Jest promotorem 3 zakończonych prac doktorskich i opiekunem 1 pracy habilitacyjnej.

Prof. zw. dr inż. dr h.c. Jerzy SZUBA
(1916 - 2006)

Jerzy Szuba urodził się 9 listopada 19l6 roku w Samarze. Jego ojciec - Stanisław był emisariuszem V Syberyjskiej Brygady Białych Legionów i uczestnikiem Bitwy Warszawskiej (1920 r.). W 1936 roku ukończył Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego w Krakowie, a w roku 1946 Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej. Jeszcze jako student w roku 1939 został powołany na stanowisko młodszego asystenta w Katedrze Chemii Nieorganicznej Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej. Stopień doktora nauk technicznych otrzymuje na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w 1952 r., a docenta w 1954 r. W roku l960 Rada Państwa nadaje Mu tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, a profesora zwyczajnego w 1966 r. W roku 1974 Nowosybirski Elektrotechniczny Instytut (obecnie: Uniwersytet Techniczny) nadaje Mu godność doktora honoris causa.

Prof. Jerzy Szuba był uczestnikiem kampanii wrześniowej l939 r., członkiem ruchu oporu Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej w Warszawie w latach 1941-44. Nosił pseudonim „Świda”. Był uczestnikiem Powstania Warszawskiego w batalionie Szturmowym Korpusu Bezpieczeństwa „Nałęcz”. Podczas walk został ranny. Po upadku Powstania przeszedł obozy dla jeńców wojennych w Łambinowicach (Stalag 344 Lamsdorf), Sandbostel (Stalag X-B Sandbostel) oraz w Bad Schwartau (Lubeka). Po wyzwoleniu z niewoli powrócił do kraju w 1945 r. Posiadał stopień wojskowy majora.

W okresie okupacji pracował w Zakładach Przemysłowych „Mikrochemia” w Warszawie. Po wyzwoleniu w latach l946-1950 został kierownikiem Centralnego Laboratorium Zjednoczenia Przemysłu Koksochemicznego w Zabrzu, a jednocześnie w latach 1947-1950 był starszym asystentem w Katedrze Chemicznej Technologii Węgla na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej. W l950 roku przeniósł się na Wydział Chemiczny Politechniki Śląskiej, gdzie od roku 1960 pracował jako profesor w Katedrze Chemicznej Technologii Węgla. Równolegle pełnił funkcję prodziekana, a następnie dziekana Wydziału Chemicznego, prorektora (1962-l965) i wreszcie rektora Politechniki Śląskiej (1965-1974).

Aktywność prof. Jerzego Szuby była również bardzo widoczna poza Uczelnią. W latach 1954-1956 był członkiem Zespołu Doradców Komitetu Koordynacyjnego Przemysłu Koksochemicznego d/s Rozruchu Zakładów Koksochemicznych Huty im. Lenina (później im. Sendzimira, a obecnie ArcelorMittal Poland S.A. Oddział w Krakowie) w Krakowie. Należy też wymienić pełnione inne ważne funkcje: członek Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego (1963-l972); członek Prezydium RGSzW (1966-l972); przewodniczący Sekcji Technicznej RGSzW (1970-I972); członek Rady Nauki i Techniki i Komisji Doskonalenia Kadr przy KNiT (1969-l972); członek Głównej Komisji Kwalifikacyjnej d/s Kadr Naukowych (1968-l973); członek Komitetu Ekspertów d/s opracowania Raportu o stanie oświaty (l971-1973); członek Europejskiego Stowarzyszenia Rektorów Szkół Wyższych (1972-l974); członek Komitetu Nauk Chemicznych PAN (1972-l978); członek Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej d/s Kadr Naukowych przy Prezesie Rady Ministrów (od 1973 r.); członek Prezydium Komitetu Karbochemii PAN (od 1978 r.); członek Polskiego Komitetu d/s UNESCO (1968-l974); stały delegat Międzynarodowej Unii Przemysłu Gazowniczego (od 1982 r.); przewodniczący Rad Naukowych: Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu (od 1972 r.), Programu Rządowego PR-1 „Kompleksowe Przetwórstwo Węgla” przy Ministrze Górnictwa i Energetyki (1976-1986); członek Komisji Rządowej d/s Doskonalenia Funkcjonowania Gospodarki Narodowej (1972-1980); członek Prezydium ww. Komisji oraz przewodniczący Zespołu IV Postęp Naukowo-Techniczny (1976-l980); kierownik Centralnego Programu Badawczo-Rozwojowego 3.17. „Kompleksowe Przetwórstwo Węgla” (od 1986 r.).

W l973 roku wpisany został do Księgi Zasłużonych Województwa Katowickiego, a w 1978 roku do Księgi Zasłużonych Miasta Gliwice.

Prof. Jerzy Szuba był autorem lub współautorem ponad 150 prac naukowych i monografii publikowanych, w tym sześciu książek, współautorem 18 patentów oraz 12 wdrożeń dla przemysłu. Był promotorem 16 rozpraw doktorskich oraz ponad 200 prac dyplomowych. Był również autorem szeregu nie publikowanych opracowań dla przemysłu o charakterze rozwiązań technologicznych wynikających bezpośrednio z potrzeb produkcyjnych i gospodarczych. Jego specjalizacją zawodową był przerób ciekłych węglopochodnych, upłynnianie węgla, otrzymywanie paliw silnikowych. Brał udział w wielu konferencjach i seminariach naukowych krajowych zagranicznych, w tym w krajach: ZSRR, CSRS, NRD, WRL, RFN, Francja, Włochy, Wielka Brytania, Japonia, Indie, Australia, Belgia.

Za swoją działalność otrzymał osiem nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, cztery nagrody wojewódzkie oraz szereg nagród rektora Politechniki Śląskiej. Został uhonorowany wieloma odznaczeniami za udział w wojnie obronnej i w walce z okupantem hitlerowskim: Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Warszawskim Krzyżem Powstańczym, medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939”, Odznaką Grunwaldzką, Medalem za Warszawę, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Krzyżem AK, Krzyżem Powstańczym, Medalem Wojska trzykrotnie nadanym (1948, Londyn). W 2001 r. otrzymał patent nr 22737 weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny, który w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej potwierdził Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Prezes Rady Ministrów.

Prof. Jerzy Szuba był osobistością dużego formatu zarówno jako uczony, pedagog, specjalista przemysłowy, działacz gospodarczy. Posiadał na swoim koncie olbrzymi dorobek naukowo-badawczy. Był pod tym względem uznanym i wybitnym człowiekiem. Jego osobowość cechowała komunikatywność i życzliwy stosunek do innych.

Prof. Jerzy Szuba zmarł 15 maja 2006 r. w Gliwicach i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach.

Andrzej Mianowski
Tomasz Radko

Prof. zw. dr inż. Tadeusz MAZOŃSKI
(1901- 1981)

Tadeusz Mazoński urodził się 15.04.1901r. w Krakowie. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Suchej. Do średniej Szkoły Realnej uczęszczał we Lwowie. Należał do Tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej (P.O.W.), oraz uczestniczył ochotniczo w obronie Lwowa w 1918r. Po złożeniu egzaminu dojrzałości zapisał się w roku akademickim 1920/21 na Wydział Chemiczny Politechniki Lwowskiej. W roku akademickim 1923/24 zmuszony został przerwać studia z powodu trudnych warunków materialnych. Podjął pracę w charakterze laboranta w rafinerii nafty we Lwowie. Po przeszło rocznej przerwie zapisał się na Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Jana Kazimierza, gdzie studiował w latach 1925-27. W semestrze letnim 1927/28, ponownie zapisał się na Wydział Chemiczny Politechniki Lwowskiej i tu w r 1929 uzyskał absolutorium, a w marcu 1934 zdał egzamin dyplomowy. Od 1.12.1928 do 31.12.1939 pełnił obowiązki młodszego asystenta, starszego asystenta i adiunkta, pracując w różnych okresach w Katedrze Chemicznej Organicznej u prof. Suchardy oraz w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej u prof. Leśniańskiego. Od 1.01.1940 pracował w charakterze asystenta w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej w Lwowskim Instytucie Politechnicznym do lipca 1941r. tj. do zajęcia Lwowa przez wojska niemieckie. W okresie od 1.11.1941 do 31.07.1944 pracował we Lwowie jako nauczyciel Zawodowej Szkoły Chemicznej z polskim językiem nauczania. Po wyzwoleniu Lwowa przez Armię Radziecką pełnił obowiązki docenta w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej w Lwowskim Instytucie do dnia 31.09.1945r. W październiku T. Mazoński wyjechał wraz z rodziną do Gliwic, gdzie od 15 października obejmuje stanowisko adiunkta w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej kierowanej przez prof. Leśniańskiego i bierze czynny udział w organizowaniu Wydziału Chemicznego Pol. Śl. w Gliwicach. W roku 1947 po przedłożeniu Radzie Wydziału Chemicznego Pol. Śl. Pracy p.t. "Dwuaminy siarczku dwufenylowego jako zasady naftolu A S" i złożeniu egzaminu uzyskał tytuł doktora nauk technicznych. W roku 1954 obejmuje stanowisko docenta. W latach 1953 - 55 był prodziekanem, a w latach 1955-57 dziekanem Wydziału Chemicznego Pol. Śl. Po śmierci prof. Leśniańskiego w 1956r.został kierownikiem Katedry Technologii Chemicznej Organicznej. W latach 1957 - 59 został prorektorem Pol. Śl. W 1960 roku uzyskał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, a w 1967 profesora zwyczajnego.

Po reorganizacji Wydziału Chemicznego w 1969r. został powołany na stanowisko zastępcy kierownika Katedry Chemii i Technologii Organicznej, a w 1971 - 72 na zastępcę dyrektora Instytutu Chemii i Technologii Organicznej.

T. Mazoński prowadził wykłady z technologii chemicznej organicznej oraz z technologii związków aromatycznych. Był opiekunem wielu prac dyplomowych i 11 zakończonych doktoratów.

Główne kierunki działalności naukowej T. Mazońskiego dotyczyły badań nad syntezą półproduktów barwnikarskich i barwników. Ponadto opracował metody otrzymywania inhibitorów korozji, które były przydatne w procesach uszlachetniających wyroby metalurgiczne. Opracował również środek dyspergujący dla inhibitora, nazwany od nazwiska autora "Mazonitem". W tej dziedzinie współpracował z hutami i Instytutem Metalurgii.

W kierowanej przez Niego Katedrze podjęte zostały obszerne badania nad pirolizą surowców węglowodorowych, nad utlenianiem związków alkiloaromatycznych oraz syntezą i własnościami środków powierzchniowo-czynnych.

Był członkiem P.T.Chem. w latach 1935 - 39 (Lwów) i w 1947 - 72 (Gliwice). W latach 1935 - 39 był członkiem Stowarzyszenia Inżynierów Chemików (Lwów). Był autorem lub współautorem około 80 publikacji i 5 patentów.

Pełnił obowiązki przewodniczącego Zakładowej Organizacji Związkowej przy Pol. Śl. (1954 - 55).

Otrzymał nagrodę Ministra Przemysłu Ciężkiego (1951) za współudział w pracach nad inhibitorami, Złoty Krzyż Zasługi (1956), nagrodę indywidualną II stopnia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1965), Krzyż Kawalerski OOP (1969).

Prof. T. Mazoński był człowiekiem niezwykle skromnym, o wielkiej kulturze osobistej. Cechowała Go życzliwość i wielki patriotyzm. Zmarł w Gliwicach 20 stycznia 1981r.

Prof. zw. dr hab. Włodzimierz KISIELOW
(1914 - 2001)

Profesor Włodzimierz Kisielow urodził się 19 stycznia 1914r w Petersburgu. Studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej, gdzie uzyskał w 1939r stopień inżyniera chemika. W latach 1938-1942 był asystentem w Katedrze Technologii Nafty i Gazów Ziemnych Politechniki Lwowskiej u Prof. Stanisława Pilata, który był uznawany za autorytet w dziedzinie chemii i technologii ropy naftowej. W latach 1939/40 i 1940/41 inż. W.Kisielow był prodziekanem Wydziału Chemicznego Politechniki Lwowskiej. W latach 1942-45 pracował jako chemik w Rafinerii Nafty Jasło i Rafinerii Glinik Mariampolski.

Od 1945r organizował od podstaw, początkowo wspólnie z doc. Ewą Neuman-Pilatową, a po jej nagłej śmierci, samodzielnie Katedrę Technologii Nafty i Paliw Płynnych na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. Doktorat uzyskał w 1954r, a tytuł profesora nadzwyczajnego w 1959r, zaś tytuł profesora zwyczajnego w 1966r. W latach 1958-1960 pełnił funkcje dziekana Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej.

W roku 1954 pracując na Politechnice Śląskiej zorganizował od podstaw placówkę naukową Polskiej Akademii Nauk, pierwszą w województwie katowickim - Zakład Petrochemii i Karbochemii, którym kierował od przejścia na emeryturę w 1984r.

W 1968r. dzięki staraniom Profesora Kisielowa zostały utworzone na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej pierwsze w kraju studia doktoranckie z technologii nafty i petrochemii.

Działalność dydaktyczna Prof. W.Kisielowa, którą prowadził od roku 1946/47 obejmowała podstawy technologii ropy naftowej, uzupełniane w latach następnych tematyką dotyczącą procesów katalitycznych, syntezy paliw wysokooktanowych, fizykochemii ropy naftowej, uszlachetniania produktów naftowych oraz petrochemii.

W okresie działalności Katedry (1946-1969) dyplom magistra inżyniera chemika w specjalności technologii nafty uzyskało 169 absolwentów, a dyplom inżyniera 32 absolwentów. W większości znaleźli oni zatrudnienie w przemyśle rafineryjnym, placówkach Ministerstwa Obrony Narodowej, Centrali Produktów Naftowych oraz w instytutach naukowych. Wielu z nich zajmowało kierownicze stanowiska w rafineriach nafty oraz w Ministerstwie Przemysłu Chemicznego. Wypromowanych zostało 13 doktorantów, z pośród których trzy osoby habilitowały się i uzyskały w następnych latach tytuł naukowy profesora.

Główne kierunki prowadzonych w Katedrze pod kierunkiem Profesora Kisielowa (w latach 1947-69) prac badawczych koncentrowały się na poznaniu składu chemicznego rop naftowych oraz na wykorzystaniu węglowodorów parafinowych jako surowca chemicznego. W zakresie pierwszego zagadnienia opracowana została szczegółowa charakterystyka chemicznio-technologiczna rop naftowych i określone zależności genetyczne i fizykochemiczne. Temat drugi dotyczył zastosowania reakcji węglowodorów n-parafinowych z karbamidem do odparafinowania frakcji naftowych i otrzymania parafin dla syntez chemicznych. Publikowany dorobek naukowy Prof. W.Kisielowa obejmuje ponad 100 pozycji w czasopismach krajowych i zagranicznych oraz 10 patentów. Wyniki prac badawczych były referowane na 51 konferencjach i kongresach naukowych, w tym 25 zagranicznych i na 3 Światowych Kongresach Naftowych.

Od pierwszych lat istnienia Katedry Prof. W.Kisielow współpracował z wieloma instytucjami naukowymi w kraju i zagranicą oraz z przemysłem rafineryjnym, czego wynikiem było powołanie go do udziału w pracach Komisji Planowania i Komitetu Nauki i Techniki, dotyczących rozwoju przemysłu rafineryjnego i petrochemii, udziału w Radach Naukowych kilku instytucji, m.in. Wojskowego Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej, członkowstwa w Stałej Radzie Światowych Kongresów Naftowych, jak też przewodnictwa Rady Naukowej Instytutu Technologii Nafty (1972-1980).

Kiedy samodzielna działalność Katedry Technologii Nafty i Paliw Płynnych została przerwana w 1969r w wyniku zmian organizacyjnych na Politechnice Śląskiej, Profesor W. Kisielow podjął się uzyskania samodzielnego pomieszczenia dla Pracowni PAN i zorganizowania laboratoriów, a następnie na własne życzenie został w 1971 przeniesiony do Polskiej Akademii Nauk na stanowisko kierownika Zakładu Petro- i Karbochemii PAN.

Profesor Włodzimierz Kisielow zmarł 20 marca 2001r i został pochowany na Cmentarzu Prawosławnym w Lublinie.

W pamięci współpracowników pozostanie jako osoba stawiająca zawsze wysokie wymagania pod względem stosunku do pracy zarówno współpracownikom, jak też sobie samemu.

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stefan PAWLIKOWSKI
(1899 - 1980)

Stefan Pawlikowski urodził się 9 grudnia 1899 r. w Sanoku koło Krosna w rodzinie inteligenckiej. Uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Kołomyi, które ukończył w 1918 r. Studiował w latach 1918-1925 na Wydziale Chemicznym Politechnik Lwowskiej. Tematem jego pracy dyplomowej było "Otrzymywanie chemicznie czystego cynku elektrolitycznego". Po uzyskaniu dyplomu podejmuje pracę asystenta w Katedrze Technologii Nieorganicznej i Elektrochemii Technicznej, kierowanej przez prof. zw. dr h.c. Ignacego Mościckiego, gdzie w roku 1928 uzyskuje stopień doktora nauk technicznych na podstawie dysertacji pt. "Rozdzielenie emulsji prądem zmiennym wysokiego napięcia ". Habilitował się 6 listopada 1948 r. na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach uzyskując (styczeń 1949 r.) stopień naukowy i tytuł docenta. Tematem jego rozprawy habilitacyjnej były badania nad syntezą związków chemicznych z węglowodorów w polu cichych wyładowań koronowych. W roku 1957 uzyskuje tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1962 r. - profesora zwyczajnego. W 1974 r. otrzymuje doktorat honoris causa , nadany przez Senat Uniwersytetu Przemysłu Chemicznego w Veszprem na Węgrzech.

Po doktoracie przez kilka miesięcy pracował w Warszawie w Biurze Budowy Fabryki Związków Azotowych w Mościcach, gdzie brał udział przy opracowywaniu projektu technologicznego. Pod koniec 1928 r. został zatrudniony w Państwowej Fabryce Związków Azotowych w Mościcach, gdzie pracował do wybuchu wojny w 1939 r. zajmując różne kierownicze stanowiska. Kierował początkowo oddziałem niskich temperatur Lindego, a następnie oddziałem konwersji i przygotowania gazu do syntezy amoniaku. Był odpowiedzialny za kontrolę danych licencjalnych, a uznany jako ekspert dużo podróżował, zapoznając się z przemysłem azotowym Francji, Belgii, Niemiec i Włoch. W 1934 roku zostaje prokurentem Zjednoczonych Fabryk Zwiazków Azotowych w Mościcach, Chorzowie i Jaworznie. Działał również w komisji kontrolującej z ramienia państw koalicji stan niemieckiego przemysłu azotowego.

W okresie wojennym przebywał w Krakowie, gdzie ukrywając się przed aresztowaniem, zatrudnił się w małej prywatnej fabryce kleju "Ramnoza". Bezpośrednio po wyzwoleniu Krakowa (styczeń 1945 r.) jeszcze w czasie trwania wojny został powołany przez Państwowy Urząd Naftowy na stanowisko dyrektora fabryki kauczuku syntetycznego w Dworach k. Oświęcimia. Po zdemontowaniu tych zakładów w roku 1946 przez wojskowe władze Radzieckie, organizuje na tym terenie Biuro Studiów i Projektów, a następnie bierze udział w projektowaniu i montażu w Oświęcimiu pierwszej polskiej fabryki benzyny syntetycznej, metrodą Fischera-Tropscha, której instalacje techniczne przywieziono z Schwarzheide z Niemiec w ramach reparacji wojennych .

Pawlikowski był związany z Politechnika Śląską już od pierwszych miesięcy jej istnienia, gdzie prowadził zlecone wykłady elektrochemii technicznej. W 1949 r. otrzymuje stanowisko profesora kontraktowego, a w 1952 r. obejmuje kierownictwo Katedry Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego. Przejmuje wykłady technologii nieorganicznej, prowadzi specjalizację z zakresu związków azotowych i techniki niskich temperatur, a równocześnie jest opiekunem Zakładu Analizy Technicznej związanego z Katedrą. Na tym stanowisku pracował nie przerwanie aż do przejścia na emeryturę w 1970 r. W latach 1957-58 był dziekanem Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. Od 1950 r. współpracował także z Gliwickim Biurem Projektów Budownictwa Przemysłowego, pełniąc funkcje głównego specjalisty z zakresu korozji materiałów budowlanych.

Bardzo bogaty i różnorodny w swojej treści jest dorobek naukowy, publikacyjny i dydaktyczny prof. S. Pawlikowskiego. Obszarem jego działalności naukowo-badawczej była technologia chemiczna oraz korozja i elektrochemia. Można tu wymienić zagadnienia związane z higroskopijnością, zbrylaniem i wybuchowością saletry amonowej, wytwarzanie azotynu amonowego z resztkowych tlenków azotu oraz prace nad możliwością otrzymywania nawozów azotowo-organicznych przez amonowanie torfu, a także superfosfatu. Kierował projektem pierwszej zrealizowanej w Polsce ochrony katodowej gazociągu Knurów-Mysłowice, uczestniczył w ochronie rurociągu "Przyjaźń", zajmował się zabezpieczeniem chemoodpornym instalacji przemysłowych. Jego pasją badawczą była jednak chemia procesów gazowych w polach wyładowań koronowych , która przekształciła się następnie w chemię plazmy.

Prof. S. Pawlikowski jest autorem lub współautorem ponad 200 publikacji naukowych lub popularno naukowych oraz książek: podręcznik akademicki "Zarys elektrochemii technicznej", podręcznik monograficzny, wspólnie z prof. W. Bobrownickim, "Technologia związków azotowych", popularna pozycja "Powietrze i woda rządzą chemią". W kilku dziełach zbiorowych opracował odrębne rozdziały, poświęcone głównie technice niskich temperatur i skraplaniu powietrza, a także produkcji tlenków azotu. Ponadto jest autorem lub współautorem ok. 20 patentów z dziedziny technologii chemicznej i ochrony przed korozją.

Katedra technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego w okresie 20-letniej działalności prof. Pawlikowskiego dyplomowała ok. 500. magistrów inżynierów magistrów. On sam był promotorem 15. prac doktorskich i opiekunem kilku prac habilitacyjnych. Z jego zespołu 5 osób zostało profesorami, 2. docentami.

Jako uznany specjalista z dziedziny technologii chemicznej, ochrony przed korozją i elektrochemii uczestniczył w pracach różnych komitetów i komisji Polskiej Akademii Nauk, Naczelnej Organizacji Technicznej, ministerstw. Był członkiem rad naukowych instytutów badawczych. Był laureatem nagród ministra, był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego i Polskiego Towarzystwa Chemicznego, w którym pełnił również funkcje wiceprezesa Zarządu Oddziału i Zarządu Głównego. Pod koniec życia został honorowym członkiem PTChem. Zmarł 9 grudnia 1980 r. w Krakowie , gdzie został pochowany na cmentarzu Rakowickim. Prof. S. Pawlikowski był chemikiem technologiem o szerokich horyzontach, interesował się historią przemysłu, nauki i techniki.

Był człowiekiem miłego usposobienia, towarzyskim, z dużym poczuciem humoru, wyróżniał się wysoką kulturą bycia, co zjednywało mu ogólny szacunek i sympatię u współpracowników.

Józef Szarawara, Iwo Pollo

Prof. zw. dr inż. Eugeniusz BŁASIAK
(1901 - 1981)

Prof. Eugeniusz Błasiak urodził się 25 października 1901 r. w Żywcu. w rodzinie inteligenckiej. Tamże uczęszczał do szkoły podstawowej i średniej. Studiował w latach 1919-1923 na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej, którą ukończył z wyróżnieniem, uzyskując 28 czerwca 1923 r. stopień inżyniera chemii. Tematem jego pracy dyplomowej był " Wpływ polaryzacji katodowej na rozpuszczalność metali". Stopień dr nauk technicznych uzyskał w 1951 r na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej na podstawie rozprawy pt."Badania nad syntezą mocznika". W roku 1954 otrzymuje tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1966 r. - profesora zwyczajnego.

Pracę zawodową rozpoczął E. Błasiak zaraz po uzyskaniu dyplomu. W jesieni w 1924 r. zatrudnia się na krótko w cukrowni Chybie, ale już w styczniu 1925 r. podejmuje pracę w Państwowej Fabryce Związków Azotowych w Chorzowie, początkowo jako asystent, a następnie w okresie od stycznia 1935 r. do września 1939 r. pełni obowiązki kierownik tamtejszego Laboratorium Badawczego.

Okres wojny spędził we Lwowie i w Krakowie, gdzie podejmował dla przetrwania różne dorywcze zajęci, m. in. był projektantem w Towarzystwie Eksploatacji Soli Potasowych we Lwowie, pracownikiem kontraktowym Uniwersytetu we Lwowie, nauczycielem w Szkole Mechanicznej w Ropczycach, a także statystykiem w Towarzystwie Handlowym w Krakowie.

Po wojnie już w marcu 1945 r. objął ponownie stanowisko kierownika Laboratorium Badawczego w Chorzowie, które w 1952 r. zostało przemianowane na Oddział Syntezy Chemicznej w Chorzowie , a następnie w 1959 r. na Laboratorium Chorzowskie Instytutu Nawozów Sztucznych w Tarnowie. W 1962 roku przechodzi całkowicie do pracy na Politechnice Śląskiej.

Prof. E. Błasiak rozpoczął pracę na Politechnice Śląskiej w 1947 r. jako wykładowca ogólnej technologii chemicznej. W okresie od 1954 do 1962 r. miał stanowisko profesora w Katedrze Technologii Wielkiego Przemysłu Nieorganicznego, w latach 1963-1970 był kierownikiem Katedry Elektrochemii Technicznej i Elektrometalurgii, a następnie ,do przejścia na emeryturę w 1972 r., pełnił obowiązki zastępcy dyrektora Instytutu Chemii i Technologii Nieorganicznej. W latach 1970-1974 był konsultantem ds. karbochemii w Głównym Instytucie Górnictwa w Katowicach. Na Wydziale Chemicznym prowadził w okresie od 1947 do 1951 r. wykłady z ogólnej technologii chemicznej, a począwszy od 1951 r. wykładał okresowo: technologię związków azotowych, wybrane działy technologii nieorganicznej, termodynamikę i kinetykę chemiczną, elektrochemie techniczną wraz z elektrotermią . Dla studentów Wydziału Elektrycznego wykładał również zagadnienia automatyzacji w przemyśle chemicznym. Prof. E. Błasiak jest autorem lub współautorem 67. publikacji , autorem pięciu osobnych rozdziałów w wydawnictwach książkowych z zakresu syntezy amoniaku, technologii kwasu azotowego, technologii mocznika, związków cyjanowych oraz autorem lub współautorem 24. patentów dotyczących głównie metod otrzymywania związków azotowych. Prowadził jako promotor 13 prac doktorskich i był opiekunem 4. prac habilitacyjnych.

Treścią życia zawodowego prof. E. Błasiaka była zawsze praca naukowo-badawcza, a zakres tematyczny jego zainteresowań był bardzo szeroki. Do wyróżniających się osiągnięć należą: opracowanie (lata 1933-39) katalizatorów do konwersji tlenku węgla i syntezy amoniaku zakończone wdrożeniem w kraju do praktyki przemysłowej, opracowanie katalizatora miedziowo-cynkowo-glinowego do niskociśnieniowej syntezy metanolu aktywnego w temperaturze 200-230 oC - katalizatory o tym składzie są obecnie stosowane we wszystkich projektowanych po 1965 r. instalacjach technicznych w kraju i na świecie, badania nad syntezą karbaminianu i mocznika z amoniaku i dwutlenku węgla , opracowanie metody otrzymywania tiomocznika, sposób odzyskiwania platyny traconej w instalacjach kwasu azotowego (1969-78) , a w związku z tym odkrycie nowych związków platyny z wapniem. Do czołowych osiągnięć inżynierskich E. Błasiaka należy uruchomienie w 1946 r. instalacji stężonego kwasu azotowego w Zakładach Azotowych w Chorzowie bez wymaganego zwykle do rozruchu odpowiedniego początkowego ładunku produktu stężonego. Prof. E. Błasiak udzielał się czynnie w organizacjach naukowych i technicznych, był członkiem Komitetu Nauk Chemicznych PAN, Komisji Głównej Chemii w Komitecie Nauki i Techniki, był członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego , Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego oraz członkiem rad naukowych Instytutu Nawozów Sztucznych, Instytutu Chemii Nieorganicznej oraz Głównego Instytutu Górnictwa.

Za działalność naukową i przemysłową był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. W dziedzinie postępu technicznego otrzymał w 1956 r. nagrodę państwową I stopnia. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotą Odznaką Zasłużonego Racjonalizatora Produkcji.

Prof. E. Błasiak był technologiem i naukowcem o szerokich horyzontach, zadziwiając trafnością podejmowanych koncepcji badawczych. Jego opinie cechował zawsze obiektywizm, doskonała argumentacja i stanowczość sądów, był cenionym krytykiem prac naukowych. Jego niezależność i bezkompromisowość powodowały, iż w okresie powojennym był często niedoceniany. Był człowiekiem o wyjątkowych zaletach charakteru , rzadko spotykanej skromności, nie przywiązujący zupełnie wagi do reklamy o sobie ani też do wyróżnień. Nie piastował nigdy wysokich godności, ale był powszechnie szanowany i lubiany. Był człowiekiem wielkiego umysłu i serca nad wyraz życzliwym dla współpracowników i kolegów. Zmarł 17 stycznia 1981 r. w Chorzowie.

Józef Szarawara

Prof. dr inż. Zdzisław SOKALSKI
(1905 - 1969)

Zdzisław Jan Sokalski urodził się 3 kwietnia 1905r. w Zakopanem. Od roku 1916 uczęszczał do gimnazjum im. M. Kopernika w Krośnie, w którym w 1923r. złożył egzamin dojrzałości. Po odbyciu dwumiesięcznej praktyki w krośnieńskiej rafinerii nafty rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej.

Uzyskawszy absolutorium przez rok szkolny 1928/29 pełnił obowiązki kontraktowego nauczyciela chemii w Korpusie Kadetów nr 1 we Lwowie. Od października 1929r. był zastępcą asystenta przy Katedrze Technologii Rolniczej na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej. Poza zajęciami na Politechnice wykładał w latach 1931/32 w Głównej Szkole Gospodarczej Żeńskiej w Snopkowie pod Lwowem.

W 1935r. przeniósł się inżynier Sokalski z Katedry Technologii Rolniczej na stanowisko starszego asystenta do III Katedry Fizyki, należącej do tego samego Wydziału Politechniki Lwowskiej. Zmienił też warsztat i kierunek swojej pracy na rzecz chemii fizycznej. Dalsze studia kontynuował pod kierunkiem prof. Malarskiego, kierownika Katedry Fizyki, specjalizując się w badaniach zjawisk elektrokinetycznych. Równocześnie podjął samodzielne prace, związane z chemią koloidów, dot. głównie uzyskiwania czystej kazeiny oraz otrzymywania i wytwarzania z niej tworzyw sztucznych.

W 1939 roku przedstawił rozprawę doktorską p.t. Studium doświadczalne nad oznaczaniem potencjału elektrokinetycznego metodą prądu przepływu, która została przyjęta przez Radę Wydziału Chemicznego Politechniki Lwowskiej.

Od jesieni 1939 roku, po wkroczeniu do Lwowa wojsk sowieckich i utworzeniu Lwowskiego Instytutu Politechnicznego, pracował w tym Instytucie nadal jako asystent w katedrze prof. Malarskiego. W 1941 roku otrzymał tamże nominację na stanowisko docenta. Po zajęciu Lwowa przez Niemców pracował na utworzonych przez okupanta Technicznych Kursach Fachowych.

Po ponownym wkroczeniu wojsk sowieckich do Lwowa i restytuowaniu Lwowskiego Instytutu Politechnicznego otrzymał stanowisko kierownika Katedry Chemii Fizycznej na Wydziale Chemicznym i rozpoczął pierwsze wykłady z chemii fizycznej w roku akademickim 1944/45. Niestety tylko jeden semestr prowadził wykłady, bo już z początkiem 1945 roku zmuszony był opuścić Lwów, chroniąc się przed represjami NKWD. Przybył do Krosna i od kwietnia 1945r. rozpoczął pracę jako kierownik działu chemicznego i gazowego w tamtejszym Instytucie Naukowym.

Od 1946 roku kierował zorganizowanym przez siebie Centralnym Laboratorium Doświadczalnym przy Zakładach Chemicznych w Oświęcimiu, które następnie przekształcone zostało w Instytut Syntezy Chemicznej, gdzie Z. Sokalski od 1952r. pełnił funkcję najpierw naczelnego dyrektora, a od lipca tego roku zastępcy dyrektora do spraw naukowo-badawczych. W tym czasie nawiązał ścisłe kontakty z Politechniką Śląską.

W latach 1950-52 prowadził wykłady z chemii fizycznej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej. Od września 1952r. Wydział Chemiczny Politechniki Śląskiej powierzył mu Katedrę Chemii Fizycznej. W 1954 roku Zdzisław Sokalski otrzymał tytuł i etat profesora nadzyczajnego na tym Wydziale. W lutym 1962 roku Rada Państwa powołała go na stanowisko profesora zwyczajnego w Politechnice Śląskiej. Po reorganizacji, w latach 1968-69, Katedra kierowana przez prof. Sokalskiego weszła w skład Instytutu Chemii Fizycznej Polimerów, jako Zakład Chemii fizycznej, gdzie otrzymał stanowisko dyrektora do spraw naukowych.

Zainteresowania prof. Sokalskiego koncentrowały się zarówno na pracach teoretycznych, jak i czysto utylitarnych. Badał przydatność szeregu naturalnych surowców, między innymi: ziemi okrzemkowej i silikażeli, jako nośników katalizatorów. Stosował oryginalne metody obróbki fizykochemicznej ich struktury powierzchniowej, w celu jak najlepszego przystosowania do wybranych procesów przemysłowych. Pod jego kierunkiem został opracowany katalizator do produkcji butadienu dla pierwszej instalacji przemysłowej, uruchomionej w Zakładach Chemicznych w Oświęcimiu. Opracował wraz z Piotrem Szotą katalizator do syntezy węglowodorów w procesie Kobela. Brał udział w opracowaniu przez Główny Instytut Górniczy metody syntezy benzyny z węgla.

Teoretyczne prace prof. Sokalskiego obejmowały badania niejednorodności powierzchni katalizatorów i wpływu tej własności na aktywność i selektywność katalizatorów. Był inicjatorem badań wchodzących w zakres tzw. zjawisk elektrobalistycznych, prowadzonych na substancjach półprzewodnikowych.

Dorobek naukowy prof. Sokalskiego obejmuje: 51 publikacji naukowych, 12 patentów, kilkanaście artykułów różnych, opublikowanych w czasopismach polskich i zagranicznych. Był współautorem podręcznika z zakresu chemii nieorganicznej dla techników chemicznych. Wypromował 24 doktorów i przeprowadził 7 habilitacji. P

rof. Sokalski w 1955r. otrzymał Nagrodę Państwową Indywidualną II st., w 1963r. Nagrodę Indywidualną II st. Ministra Szkolnictwa Wyższego. Odznaczony był m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1950), Medalem X-lecia PRL (1955).

Przez 37 lat był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego, a od 1963r. członkiem Zarządu Głównego PTChem. Interesował się m.in. malarstwem, był utalentowanym malarzem-amatorem, portrecistą.

Zmarł 9 grudnia 1969 roku. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach.

Wincenty Turek

Prof. dr hab. inż. Michał ŚMIAŁOWSKI
(1906-1990)

Urodził się 14 grudnia 1906 r. w Horodyni powiat Sambor. W 1928 roku ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. Pracę naukową rozpoczął we Lwowie ikontynuował na Politechnice Warszawskiej, gdzie pod kierunkiem profesorów Broniewskiego i Czochralskiego zajmował się zagadnieniami metalurgii żelaza. W1938 roku obronił pracę doktorską, poświęconą badaniom nowych struktur żelaza metalicznego, powstających w specyficznych warunkach chemicznych i mechanicznych.

Po przerwie w pracy naukowej, spowodowanej przez II wojnę światową, w latach 1945-46 Michał Śmiałowski uczestniczył w tworzeniu Hutniczego Instytutu Badawczego (obecnie Instytut Metalurgii Żelaza) w Gliwicach, w którym przez siedem lat pełnił funkcję dyrektora. W 1945 roku został pierwszym kierownikiem Katedry Chemii Fizycznej Politechniki Śląskiej. Pracownicy tej Katedry prowadzili wykłady i ćwiczenia dla studentów Wydziału Chemicznego, Wydziału Inżynierii Sanitarnej oraz Wydziału Mechanicznego.

W 1951 roku profesor Śmiałowski został rektorem Politechniki Śląskiej. W 1953 roku opuścił Gliwice i przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął pracę w Polskiej Akademii Nauk oraz na Politechnice Warszawskiej. W latach 1953-1963 był profesorem Politechniki Warszawskiej. W 1955 roku M. Śmiałowski wraz z profesorem Świętosławskim rozpoczął tworzenie Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk wWarszawie, który wkrótce stał się jednym z czołowych ośrodków badawczych w Polsce. Został zastępcą dyrektora Instytutu oraz kierownikiem Zakładu Fizykochemii Procesów Elektrodowych, w którym prowadzone były badania nad mechanizmem procesów katodowych i anodowych, zwalczaniem korozji tworzyw oraz katalizą. Wiele prac profesora Śmiałowskiego iwspółpracowników dotyczyło oddziaływań gazowego wodoru z metalami takimi jak żelazo, nikiel i ich stopy. Szczególnie istotne było wyjaśnienie wpływu niektórych zanieczyszczeń obecnych w metalach na te oddziaływania. W latach 1960-1973 M. Śmiałowski był dyrektorem Instytutu Chemii Fizycznej PAN.

Michał Śmiałowski był członkiem PAN począwszy od 1952 roku. Pełnił funkcje sekretarza naukowego oraz sekretarza Wydziału Matematyki, Fizyki, Chemii, Geologii iGeografii. Był również twórcą Stacji Naukowej PAN w Paryżu.

Profesor Śmiałowski zdobył międzynarodowe uznanie za badania w dziedzinie fizyki metali, metalurgii, korozji i oddziaływań wodoru z metalami. Jego książka „Wodór w stali” (WNT Warszawa, 1961), wydana również w języku angielskim pod tytułem "Hydrogen in Steel" (Oxford, 1962), była pierwszą na świecie monografią na temat kruchości wodorowej. Zmarł 2 listopada 1990 roku w Stanach Zjednoczonych.

Przy opracowaniu życiorysu wykorzystano materiały otrzymane od profesora Stanisława Olszewskiego.

Prof. dr inż. Ludwik WASILEWSKI
(1891 - 1974)

Prof. dr inż. Ludwik Wasilewski urodził się 27.11.1891 r w Zamościu. Szkołę średnią ukończył w 1911 roku w Lublinie poczem w latach 1911-1912 studiował nauki chemiczne na paryskiej Sorbonie. W latach 1912-1914 odbywał studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej przerwane I wojną światową. W latach 1915 -1917 służył wLegionach Polskich, którą to służbę ukończył w obozie internowanych w Szczypiornie. Po ucieczce z internowania wraca na Politechnikę Lwowską celem kontynuowania studiów wtrakcie których zostaje zatrudniony w charakterze asystenta, początkowo w Katedrze Mineralogii, a następnie Katedrze Elektrochemii Technicznej. W 1919 roku uzyskuje tytuł inżyniera.

Jako były legionista w stopniu kapitana artylerii bierze udział w obronie Lwowa. W trakcie pierwszych lat pracy po wojnie swoje zainteresowania naukowe skupia na problematyce elektrochemii stosowanej w efekcie czego pod kierunkiem prof. J. Mościckiego realizuje pracę doktorską na temat: "Elektrolityczne otrzymywanie cynku z amoniakalnych roztworów".

Po obronie pracy w 1923 roku uzyskuje stopień naukowy doktora i stanowisko profesora nadzwyczajnego. Równocześnie w latach 1919-1932 jest zatrudniony jako asystent, a następnie adiunkt ikierownik działu w naukowej instytucji badawczej "METAN", przekształconej w 1925 roku w Chemiczny Instytut Badawczy we Lwowie. W 1928 roku na podstawie cyklu publikacji dotyczących elektrochemicznego otrzymywania aluminium w Polsce i wykładu habilitacyjnego uzyskuje stopień naukowy doktora habilitowanego w Politechnice Warszawskiej. Równocześnie współpracuje przy projektowaniu budowy Chemicznego Instytutu Badawczego w Warszawie, w którym następnie podejmuje pracę. Od 1932 roku do rozpoczęcia II wojny światowej jest szefem działu produkcji w Polskim Monopolu Spirytusowym.

W 1945 r przez pewien okres był kierownikiem działu w Chemicznym Instytucie Badawczym poczem zostaje powołany na stanowisko dyrektora naczelnego Zakładów Azotowych wChorzowie, a następnie dyrektora technicznego Centralnego Zarządu Przemysłu Chemicznego w Warszawie. Kolejnym etapem pracy zawodowej prof. L. Wasilewskiego jest stanowisko dyrektora naczelnego Centralnego Zarządu Przemysłu Fermentacyjnego wWarszawie. Jako wybitny chemik - technolog zostaje przez Ministerstwo Przemysłu iHandlu oddelegowany do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie w latach 1946-1947 pracuje jako ekspert w Komisji ds. Pomocy Krajom Zniszczonym przez II wojnę Światową "UNRA".

W 1949 roku zostaje powołany na stanowisko kontraktowego profesora zwyczajnego iprzeniesiony na Politechnikę Śląską w Gliwicach, gdzie organizuje Katedrę Elektrochemii Technicznej i Elektrometalurgii, którą kieruje aż do przejścia na emeryturę. W okresie 1949-1951 pełni funkcję Dziekana Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskuje w roku 1951 roku. Na emeryturę przechodzi w 1962 r.

Prof. L. Wasilewski był cenionym dydaktykiem. Działalność dydaktyczną rozpoczął w 1925 r wykładając w Politechnice Lwowskiej technologię chemiczną nieorganiczną oraz elektrochemię techniczną. Od 1928 r prowadzi również wykłady z technologii nieorganicznej w Uniwersytecie Warszawskim. Po II wojnie Światowej już jako kierownik Katedry Elektrochemii Technicznej i Elektrometalurgii Politechniki Śląskiej zarówno w działalności naukowej jak idydaktycznej ukierunkowuje się zdecydowanie na elektrochemię stosowaną z której to dziedziny prowadzi wykłady i seminaria.

Był promotorem ok. 80 prac dyplomowych inżynierskich magisterskich oraz 6 ukończonych przewodów doktorskich. Jest również autorem trzech cenionych książek oraz dwu obszernych skryptów z których korzystają nie tylko studenci, doktoranci i pracownicy Politechniki Śląskiej ale również innych uczelni i tworzących się wówczas instytutów badawczych.

Prof. L. Wasilewski jako uczeń, a następnie współpracownik prof. J. Mościckiego był wybitnym technologiem nieorganikiem i elektrochemikiem. Jego działalność naukowa dotyczyła w pierwszym etapie elektrolitycznego otrzymywania cynku. Wiele publikacji łącznie z pracą doktorską dały podstawy do uruchomienia krajowej produkcji cynku w Szopienicach. Kolejnym etapem działalności badawczej prof. L.Wasilewskiego było termoelektrolityczne otrzymywanie aluminium. Zawsze łączył badania z praktyką przemysłową. Tak było w przypadku habilitacji gdzie cykl publikacji stanowił podstawę uruchomienia krajowej produkcji aluminium w Skawinie.

W latach powojennych zainteresowania naukowe prof. L. Wasilewskiego koncentrują się na elektrolizie wodnych roztworów. Współpracuje przy uruchomieniu produkcji i elektrorafinacji polskiej miedzi, która do dziś jest naszym towarem eksportowym, uzyskując na giełdzie londyńskiej znakomite wskaźniki techniczno-ekonomiczne.

Bardzo wiele prac badawczych Profesora i kierowanego przez Niego zespołu w latach 1955-1962 i dalszych realizowanych przez wychowanków obejmowało elektrolizę wodnych roztworów chlorków alkalicznych. Prace dotyczyły:
- optymalizacji warunków i parametrów elektrolitycznej produkcji chloru iwodorotlenku sodu,
- zmniejszenia strat rtęci w procesie produkcji chloru,
- nowych rozwiązań tworzywowo konstrukcyjnych, a szczególnie elektrod tytanowych aktywowanych tlenkami rutenu i innych metali szlachetnych oraz modyfikowanych diafragm.
Zaowocowało to własną konstrukcją elektrolizera przeponowego "POLEL - 30/50kA" zastosowanego z powodzeniem w krajowym przemyśle chlorowym.

Dorobek naukowy prof. L. Wasilewskiego obejmuje ok. 180 publikacji w czasopismach krajowych i zagranicznych, 20 patentów, kilkadziesiąt referatów na konferancjach ikongresach naukowych w kraju i za granicą, 3 książki z których do dziś korzystają studenci ipracownicy naukowi.

Prof. dr inż. Ludwik Wasilewski zmarł 14 listopada 1974 i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach.

Witold Gnot

Prof. zw. Tadeusz HOBLER
(1899 - 1975)

Urodził się 16 maja 1899 r. w Samborze jako syn sędziego (w latach dwudziestych XX w. Sądu Najwyższego w Warszawie). Egzamin dojrzałości z wyróżnieniem zdał w 1917 r. we Lwowie, po czym wstąpił do legionów. Po ukończeniu Szkoły Podchorążych wraz z brygadą gen. Hallera walczył w Korpusie polskim na Ukrainie, biorąc m.in. udział w bitwie pod Kaniowem. Internowany na Węgrzech i wcielony do armii austriackiej we Włoszech dostał się do niewoli, z której w formacji Armata Polacca in Italia poprzez Francję powrócił do Polski. Jako dowódca 1 batalionu 12 pułku artylerii ppanc. walczył z bolszewikami, a po zakończeniu tej kampanii został zdemobilizowany i podjął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, które ukończył w rekordowo krótkim czasie, uzyskując z wynikiem celującym dyplom inżyniera mechanika. Pierwszą pracę zawodową podjął w Hucie "Zgoda" (Świętochłowice), a następnie w Państwowej Fabryce Związków Azotowych w Chorzowie (do 1927 r.). Wybitne osiągnięcia zawodowe spowodowały, że został powołany do kierowania zespołem projektującym i realizującym budowę fabryki Związków Azotowych w Mościcach. W tym też czasie powstała większość patentów związanych z przemysłem azotowym, zastrzeżonych praktycznie na całym świecie. Z tego powodu też skorzystał z przedłożonej Mu propozycji podjęcia pracy w Paryżu, a następnie w firmie "Hydro - Nitro S.A. Geneve", będącej ekspozyturą firmy Nitrogen Engng Corp. w USA, w której pracował do r. 1938, uruchamiając fabryki związane z przemysłem azotowym w licznych krajach Europy. Jego rozwiązania były na tamte czasy niezwykle ekonomiczne i charakteryzowały się 2,5-krotnym obniżeniem jednostkowego zużycia energii w stosunku do powszechnie stosowanych metod. Oryginalne rozwiązania ciśnieniowych instalacji kwasu azotowego noszą z tego powodu nazwę "System HNH" (Hydro-Nitro-Hobler). Od wybuchu II wojny światowej rozpoczął działalność naukową i dydaktyczną (wykłady termodynamiki technicznej na Politechnice Lwowskiej), a po wkroczeniu Niemców do Lwowa do końca okupacji ukrywał się. W kwietniu 1945 prof. T. Hobler przyjechał na Śląsk i stanął na czele Głównego Biura Inwestycji i Odbudowy, przekształconego później na tzw. Pekadem. W 1949r. objął kierownictwo Katedry Inżynierii Chemicznej na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, opracowując wobec braku odpowiednich pomocy naukowych wykłady z inżynierii chemicznej. W latach 1952 - 1965 Katedra Inżynierii i Konstrukcji Aparatury Chemicznej, którą kierował, miała siedzibę na Wydziale Mechaniczno - Energetycznym Politechniki Śląskiej, a przejście na ten Wydział związane było z uruchomieniem nowego kierunku kształcenia: "Budowa Aparatury i Urządzeń Przemysłu Chemicznego". Wymagało to wychowania własnej kadry współpracowników. Od roku 1965 Katedra powróciła na Wydział Chemiczny, a prof. T. Hobler kierował nią do przejścia (w 1969r. ) na emeryturę. Równolegle pełnił funkcję organizatora i kierownika Zakładu Inżynierii Chemicznej i Konstrukcji Aparatury Polskiej Akademii Nauk (obecnie Instytutu Inżynierii Chemicznej PAN) w Gliwicach.

Profesorem nadzwyczajnym był od r. 1949, zwyczajnym od 1954r. W tym samym roku został członkiem korespondentem PAN, od roku 1966 członkiem rzeczywistym Akademii.

W roku 1962 był powołany na członka Prezydium PAN. Był też dwukrotnie wyróżniony najwyższą godnością akademicką - dr h.c. Instytutu Technologicznego w Leningradzie (1968) i Politechniki Śląskiej (1970). Prof. T. Hobler był autorem ponad 100 publikacji oraz licznych monografii, z których "Ruch ciepła i wymienniki" miała 6, a "Dyfuzyjny ruch masy i absorbery" 2 wydania i zostały przetłumaczone również na języki angielski, rosyjski i czeski. Pod kierownictwem Prof. T. Hoblera doktoryzowało się 25 Jego wychowanków, z których 13 zostało profesorami tytularnymi, a 3 docentami.

Tematyka badawcza Profesora była bardzo obszerna - od zagadnień wymiany ciepła do nowych rozwiązań wymienników masy, ale zawsze osadzona w realiach. Prof. T. Hobler czynnie uczestniczył w licznych Komitetach, Radach, Zespołach czy Komisjach, m.in. w:
- Komitecie Chemii Fizycznej i Inżynierii Chemicznej PAN,
- Komitecie Budowy Maszyn PAN,
- Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej,
- Komisji Nagród Państwowych,
- Komitecie Nauk Chemicznych PAN,
- Radzie Redakcyjnej "Honorrary Editorial Advisory Board" miesięcznika "International Journal of Heat and Mass Transfer",
- Radzie redakcyjnej kwartalnika PAN "Chemia Stosowana",
- Komisji Głownej Komitetu Nauki i Techniki.

Był recenzentem wielu prac doktorskich i przewodów habilitacyjnych, jak również licznych monografii i książek.

Odznaczony m.in.: 2-krotnie Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości, Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Sztandarem Pracy II klasy. Dwukrotnie był laureatem Nagrody Państwowej, kilkakrotnie Ministerialnych.

Prof. T. Hobler zmarł 19 marca 1975 i spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Gliwicach.

Prof. T. Hobler był, jak napisano na tablicy pamiątkowej Wydziału Chemicznego, wybitnym uczonym i szlachetnym człowiekiem, a przy tym ogromnie życzliwym dla studentów i współpracowników. Jego biografia pokazuje, że był przy tym wielkim i gorącym patriotą, a dla licznej grupy wychowanków wzorem postępowania.

Prof. zw. dr hab. inż. Stanisław BRETSZNAJDER
(1907 – 1967)

Stanisław Bretsznajder urodził się 19 lipca 1909 r. w Mikołajewie nad Morzem Czarnym (ZSRR), jako syn inżyniera kolejowego. W 1926 r. ukończy gimnazjum klasyczne im. T. Chałubińskiego w Radomiu i rozpoczyna studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej (PW). Dyplom inżyniera chemika uzyskuje w czerwcu 1930 r. i wyjeżdża , jako stypendysta, do Wiednia , gdzie pod kierunkiem światowej sławy prof. J. Billitera studiuje elektrochemie techniczną, a następnie odbywa praktykę przemysłową w firmie Crebs w Berlinie.

Po powrocie do kraju w 1931 r. obejmuje stanowisko starszego asystenta w Katedrze Technologii Chemicznej Nieorganicznej PW kierowanej przez Prof. zw. dr hab. inż. Józefa Zawadzkiego. Pod jego kierunkiem wykonuje pracę doktorską na temat dysocjacji termicznej ciał stałych i w 1933 r. uzyskuje stopień doktora nauk technicznych. Następnie odbywa kilkumiesięczne praktyki w krajowych fabrykach ( Mościce, Szopienice, Szarlej, Trzebinia). Z inicjatywy prof. J. Zawadzkiego rozpoczyna w 1935 r. badania nad wytwarzaniem glinu metalicznego z krajowych glin, których wyniki były podstawą jego habilitacji. W 1936 r. na Wydziale Chemicznym PW otrzymuje stopień naukowy docenta – ma wówczas 29 lat. W 1946 r. Dekretem Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zostaje mianowany profesorem nadzwyczajnym, a tytuł profesora zwyczajnego uzyskuje w 1955 r. W maju 1954 r. zostaje członkiem korespodentem PAN, a w 1961 r. – członkiem rzeczywistym.

Prof. S. Bretsznajder począwszy od 1936 r. prowadził, jako docent, na Wydziale Chemicznym PW wykłady z technologii cementu i materiałów wiążących, elektrochemii technicznej oraz jako przedmiot główny „podstawy procesów przemysłowych”. Przedmiot ten miał znaczenie pionierskie, był bowiem początkiem powstającej wtedy inżynierii chemicznej, jako nowej dyscypliny. W latach 1938-39 prowadził wykłady technologii chemicznej na Wydziale Matematyczno Przyrodniczym UW, gdzie również zaczął organizować Katedrę Technologii Chemicznej. W okresie wojny, w latach 1940-44 był kierownikiem technicznym w fabryce odczynników chemicznych J. Tobis w Warszawie, gdzie współpracował z AK (pod pseudonimem „Chemik”) w zakresie produkcji materiałów chemicznych do akcji sabotażowych. Po wybuchu powstania warszawskiego znalazł się w Pruszkowie, potem w Komorowie, a od października 1944 r. przebywał w Pieskowej Skale pod Krakowem.

Bezpośrednio po wyzwoleniu był jednym z pierwszych organizatorów odradzającego się przemysłu i powstającego szkolnictwa wyższego. Już 1 lutego 1945 r. zostaje powołany na stanowisko doradcy technicznego i kierownika naukowego do odbudowy zrujnowanych Państwowych Zakładów Syntezy Chemicznej w Dworach k. Oświęcimia. Funkcję te pełnił do 1949 r. Równocześnie, począwszy od czerwca 1945 r. obejmuje kierownictwo Katedry Technologii Nieorganicznej na Politechnice Śląskiej. W latach 1948-49 pełnił funkcje dziekana Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej.

Prof. S. Bretsznajdej w 1949 r. wraca na PW i obejmuje kierownictwo, powołanej specjalnie dla Niego, Ktedry Projektowania Technologicznego. Była to nowoczesna , nie tylko w skali krajowej, placówka dydaktyczno-badawcza, gdzie Profesor rozwijał oryginalne koncepcje projektowania procesu chemicznego, zasad technologicznych, modelowania i powiększania skali, kinetyki reakcji kontaktowych i topochemicznych, a ponadto, jako pierwszy w Polsce prowadził wykłady z zagadnień projektowania reaktorów chemicznych. W latach 1950-52 pełnił funkcję dziekana Wydziały Chemicznego PW, a od 1965 r. również – członka Senatu PW.

Prof. S. Bretsznajder w latach 1949-51 był dyrektorem naukowo-technicznym Głównego Instytutu Chemii Przemysłowej. W okresie 1960-65 był dyrektorem naukowym w Instytucie Chemii Fizycznej PAN, gdzie kierował pracami Zakładu Fizykochemicznych Podstaw Technologii Chemicznej. Był członkiem Rad Naukowych Instytutu Chemii Fizycznej PAN, Instytutu Chemii Ogólnej i Instytutu Badań Jądrowych. Był od 1952 r. członkiem Komitetu Nauk Chemicznych PAN. Ponadto był członkiem Rady Ekonomicznej przy Urzędzie Rady Ministrów, Głównej Rady Chemii w Komitecie Nauki i Techniki, Rady Naukowo Technicznej przy Ministrze Przemysłu Chemicznego, brał udział w pracach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego jako przewodniczący Sekcji Inżynierii i Aparatury Chemicznej. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego, a w latach 1953-56 pełnił funkcje Wiceprezesa Zarządu Głównego. Prof. S. Bretsznajder uczestniczył czynnie w wielu krajowych i międzynarodowych konferencjach, zjazdach i kongresach. Jako przewodniczący Podsekcji Chemii i Technologii Nieorganicznej PAN brał udział w pracach I Kongresu Nauki Polskiej.

Bardzo szeroki jest zakres tematyczny prac badawczych prowadzonych i kierowanych przez prof. Bretsznajdera. Pierwsze oryginalne prace obejmowały zagadnienia dysocjacji termicznej ciał stałych, teorię tworzenia się zarodków nowej fazy, statykę i kinetykę reakcji topochemicznych. Pasją jego życia był proces otrzymywania metalicznego glinu z surowej gliny. Niestety największe jego dzieło, oryginalna kwaśna metoda wytwarzaniem hutniczego tlenku glinowego i siarczanu glinowego, sprawdzona w latach 60-tych w przemysłowym zakładzie doświadczalnym i zakończona projektem procesowym , nie doczekała się pełnej realizacji przemysłowej za życia Profesora. Z innych ważnych przemysłowo prac należy wymienić otrzymywanie siarki rafinowanej z rud tarnobrzeskich metodą ekstrakcyjną i badania nad utylizacją SO₂ z rozcieńczonych gazów odlotowych metodą katalizy roztworowej.

Prof. S. Bretsznajder jest autorem lub współautorem 171 publikacji w czasopismach krajowych i zagranicznych, 17 monografii, książek oraz rozdziałów w zbiorowych opracowaniach książkowych, 36 patentów z czego 6 zostało zastrzeżonych w wielu krajach świata, 2 przekładów monografii z języków obcych. Dwie z pośród jego książek przetłumaczono na języki obce: „Własności gazów i cieczy” na angielski, „Zasady ogólne technologii chemicznej” na rosyjski i słowacki. W placówkach dydaktycznych i badawczych prowadzonych przez profesora Bretsznajdera wykonano ponad 150 prac dyplomowych, obroniono 10 prac doktorskich i zrealizowano 3 prace habilitacyjne.

Prof. S. Bretsznajder był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W dziedzinie nauki i postępu technicznego był wyróżniony Nagrodą Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopnia , Nagrodą Ministra Przemyłu Chemicznego i Nagrodą Specjalną „Mistrza Techniki”.

Prof. S. Bretsznajder był wybitnym uczonym i nauczycielem, był prekursorem matematycznego opisu wyników badań doświadczalnych, był twórcą oryginalnej polskiej szkoły technologii chemicznej. Był człowiekiem o ujmującym sposobie bycia, który siłą swojego charakteru, szerokich horyzontów myślowych, wiedzy i kultury – zapisał się trwale w pamięci tych wszystkich, którzy się z nim zetknęli. Zmarł 14 kwietnia 1967 r. w Warszawie, gdzie został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim.

Józef Szarawara

Prof. zw. dr hab. Adolf JOSZT
(1889 - 1957)

Prof. zw. dr hab. Adolf Joszt, urodzony we Lwowie 17 marca 1889 roku, był synem Franciszka i Marii z Gerymowiczów. Po ukończeniu IV Gimnazjum we Lwowie podjął w 1907r. studia na Wydziale Chemii Technicznej Szkoły Politechnicznej we Lwowie, uzyskując tam dyplom inżyniera - chemika w roku 1911; w 1919 roku doktoryzował się na tym Wydziale, a w 1920 habilitował się z pracy o amylokoagulazie.

W latach 1912 - 1919 pracował w Akademii Rolniczej w Dublanach zajmując kolejno stanowiska: asystenta Stacji Fermentacyjnej, Stacji Botaniczno-Rolniczej i adiunkta Stacji Chemiczno-Rolniczej. Równocześnie w latach 1916-17 wykładał w tejże Akademii technologię rolniczą.

W 1918 roku walczył w obronie Dublan (obsługiwał karabin maszynowy), a następnie w obronie Lwowa; do końca 1919r. był wojskowym pirotechnikiem w Krakowie i Lwowie. W listopadzie 1919 został urlopowany, a następnie zwolniony z wojska w celu organizowania Katedry na Wydziale Rolniczo - Lasowym, który powstał przez połączenie i wcielenie do Politechniki Lwowskiej dwóch uczelni: Akademii Rolniczej w Dublanach i Wyższej Szkoły Lasowej we Lwowie. Zakładem i Katedrą Technologii Rolniczej na Wydziale Rolniczo - Lasowym kierował w latach 1919 - 1927, od 1923 roku jako profesor nadzwyczajny; w roku akademickim 1925/1926 był dziekanem tego Wydziału.

Po śmierci prof. Wiktora Syniewskiego objął w marcu 1927r. Katedrę Technologii Chemicznej Przemysłu Rolniczego na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. W listopadzie tego roku mianowany został profesorem nadzwyczajnym, a w 1929r. zwyczajnym profesorem tej katedry. Stanowisko to zajmował profesor Joszt do czerwca 1939r. W roku akademickim 1931/1932 był dziekanem Wydziału Chemicznego, a w roku 1936 został wybrany rektorem Politechniki Lwowskiej na trzyletnią kadencje 1936/37 - 1938/39. W pierwszym roku rektoratu prof. A. Joszta Politechnikę spotkało wielkie wyróżnienie. Prezydent RP(dekretem z dn. 11.XI.1936r) nadał uczelni Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za działalność naukową i wybitny udział w walce o zjednoczenie ziem polskich w latach 1918 - 1921. Prof. A. Joszt z powodu złego stanu zdrowia zrezygnował z pełnienia swojej funkcji w maju 1938 roku, a rektorem na pozostały okres kadencji został wybrany prof. Edward Sucharda.

W czasie wojny, w listopadzie 1941r, gdy Lwów zajęli Niemcy zorganizował średnią szkołę chemiczną z polskim językiem wykładowym. W maju 1942r. został powołany na stanowisko kierownika Katedry na Wydziale Chemicznym tzw. Państwowych Technicznych Kursów Fachowych we Lwowie, zorganizowanych przez niemieckie władze okupacyjne dla ludności pochodzenia nie niemieckiego. Uruchomienie wiosną 1942r. kształcenia młodzieży na wyższych uczelniach Lwowa miało na celu zapewnienie fachowego personelu urzędom i instytucjom na zdobytych terenach, zachowując tylko dla Niemców kierownicze stanowiska. Według instrukcji władz okupacyjnych ten rodzaj nauki nie miał mieć charakteru szkół wyższych, aby nie nadawać nie-Niemcom żadnych stopni i tytułów akademickich. Poziom nauczania miał więc wykształcić jedynie rzesze pomocniczego personelu zawodowego. Pomimo tych zarządzeń polska społeczność uczelni postanowiła przyjąć zasadę tajnego nauczania i utrzymać jego wysoki, akademicki poziom i strukturę obowiązującą do 1939 roku. W konspiracyjnym porozumieniu z Okręgową Delegaturą Rządu we Lwowie uzgodniono m.in.:
- objęcie studiów jawnych tajnym systemem nauczania,
- realizowanie programu nauczania ustalonego na rok 1939/40,
- po ustaniu okupacji kraju uznanie tych studiów za akademickie.

Dzięki postawie profesorów i podziemnej formie nauczania Politechnika Lwowska, formalnie lojalna wobec władz niemieckich, tworzyła największe dobro dla Narodu i Państwa Polskiego kształcąc przyszłych inżynierów, co pozwoliło na ich włączenie się w 1945 roku w dzieło odbudowy kraju.

Profesor Joszt w roku 1945 przeniósł się do Gliwic i objął stanowisko kierownika Katedry Technologii Chemicznej Przemysłu Rolniczego na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej, z siedzibą najpierw w Krakowie, a później w Gliwicach. Był jednym z głównych organizatorów tej nowej uczelni, zwłaszcza jej Wydziału Chemicznego, na którym w latach 1945-1947 pełnił funkcję dziekana. W roku 1952 w wyniku reorganizacji wyższych uczelni technicznych w Polsce i likwidacji kierowanej przez niego katedry objął, jako specjalista z zakresu technologii wody, Katedrę Technologii Wody i Ścieków na Wydziale Inżynierii Sanitarnej Politechniki Śląskiej i na tym stanowisku pozostał do końca życia.

Prof. Joszt w latach 1916-17 wykładał w Akademii Rolniczej w Dublanach technologię rolną, a od listopada 1919r. do października 1927 był wykładowcą technologii rolniczej w zorganizowanej i kierowanej przez siebie Katedrze Technologii Rolniczej na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej w Dublanach. Od 1927r. kierując Katedrą Technologii Chemicznej II i Mikrobiologii prowadził wykłady z technologii chemicznej przemysłu rolniczego i z mikrobiologii technicznej obejmujące: chemię węglowodanów, cukrownictwo, gorzelnictwo, drożdżarstwo, piwowarstwo, occiarstwo oraz: enzymy, ogólne i szczegółowe wiadomości o drobnoustrojach (bakterie, drożdżaki, pleśniaki), zastosowanie wiadomości o drobnoustrojach w piwowarstwie, gorzelnictwie, przy wyrobie win i octu. Przedmiot ten wykładał również w latach 1928-32 dla studentów grupy chemicznej Wydziału Ogólnego Politechniki Lwowskiej. Wykłady z technologii chemicznej przemysłu rolniczego prowadził w dalszym ciągu, w okresie powojennym na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej do roku 1952. W latach 1952-57, będąc też specjalistą z zakresu technologii wody, prowadził wykłady z technologii wody i ścieków na Wydziale Inżynierii Sanitarnej Politechniki Śląskiej.

Działalność naukowa profesora Joszta, rozpoczęta w Akademii Rolniczej w Dublanach dotyczyła głównie badań w dziedzinie procesów fermentacyjnych, a później również technologii wody i różnego rodzaju ścieków. Prowadzone nad enzymami prace można podzielić na dwie grupy. Pierwsza, to mające głównie charakter praktyczny badania nad enzymami amylolitycznymi w słodach i ziemniakach, druga - teoretyczne studia nad amylokoagulazą, których wyniki opublikowane w trzech artykułach (O amylokoagulozie, I - III) w Rocznikach Nauk Rolniczych były cytowane w szeregu dzieł enzymatycznych i dały impuls do wielu badań z tego zakresu. Profesor odbudował ze zniszczeń wojennych i uruchomił gorzelnię doświadczalną w Dublanach, gdzie wraz ze zgrupowanym wokół siebie gronem uczniów prowadził badania naukowe i żywą współpracę z przemysłem rolniczym.

Oprócz wykonywania analiz surowców i półproduktów przemysłu gorzelniczego zakład prowadził hodowlę bakterii kwasu mlekowego i drożdży dla gorzelni rolniczych.

We Lwowie prof. Joszt rozwinął znacznie działalność naukową, kontynuując wraz ze współpracownikami badania nad fermentacją ciągłą w gorzelniach przemysłowych. Wyniki tych badań opublikowane m.in. w Przemyśle Chemicznym (1930r.) wzbudziły duże zainteresowanie w kraju i za granicą. Inne prace prowadzone w Katedrze prof. Joszta to badania nad elektrodializą soli z roztworów sacharozy, rozpuszczalnością soli wapniowych w roztworach sacharozy i karmelizacją sacharozy (opublikowane w "Kolloidchemische Beihefte",1935). Prowadzono również prace dotyczące zawartości witaminy C w ziemniakach i jej zależności od nawożenia fosforowego, nad środkami zwalczania grzyba domowego itd. Profesor Joszt prowadząc obszerne badania nad skrobią należał do najlepszych znawców tej dziedziny w Europie, a zainteresowania te przekazał swoim uczniom.

W Gliwicach, mimo ciężkich przeżyć wojennych i słabego już zdrowia podjął dalsze prace badawcze skupiając wokół siebie nowych uczniów. Kontynuował dawniejsze i prowadził nowe, aktualne prace naukowe z zakresu technologii wody. W tym czasie opracował również dwa skrypty: "Enzymatyka" i "Zasady mikrobiologii technicznej" wydane w r.1947/48 przez Dyrekcje Kursów Piwowarskich w Tychach.

Od 1948r. do ostatnich dni życia był kierownikiem Placówki Naukowo-Badawczej Między-wojewódzkiego Komitetu Ochrony Rzek przed zanieczyszczeniem w Katowicach, gdzie w powiązaniu z nowo objętą Katedrą Technologii Wody rozwinął ożywioną działalność naukową.

Prace naukowo-badawcze prof. Joszta cechowała wielka wnikliwość, dokładność w wykonaniu i staranność w dokumentowaniu omawianego zagadnienia. Z placówek naukowych kierowanych przez niego wyszło wielu doktorów habilitowanych, doktorów i inżynierów zajmujących katedry uniwersyteckie, bądź też naczelne stanowiska w przemyśle rolno - spożywczym.

Prof. Joszt był członkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Polskiego Towarzystwa Mikrobiologicznego, Komitetu Technologii i Chemii Żywności PAN oraz współreaktorem kilku czasopism fachowych, jak "Acta Microb. Polonica", "Przemysł Rolny". Został odznaczony w 1938r. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 1957r. pośmiertnie Orderem Sztandaru Pracy I klasy. Zmarł w Gliwicach 16 marca 1957r.

Prof. zw. dr hab. Wacław LEŚNIAŃSKI
(1886-1956)

W. Leśniański urodził się 28.09.1886r. w Trembowli. Po ukończeniu szkoły podstawowej w Trembowli został przyjęty do gimnazjum klasycznego we Lwowie, które ukończył 1905r. W latach 1905 – 1909 studiował na Wydziale Chemii Technicznej Lwowskiej Szkoły Politechnicznej, po czym złożył w lipcu 1909r. końcowy egzamin dyplomowy uzyskując tytuł inżyniera chemika. W 1910r. został asystentem w Katedrze Technologii Chemicznej u prof. B. Pawlewskiego. W czerwcu 1914r. po obronie pracy doktorskiej pt. „O parachinonach fenonaftakrydonu i chinakrydonu” i złożeniu egzaminów uzyskał stopień doktora nauk technicznych. Od sierpnia 1914r. do września 1917r. przebywał w Trembowli i pełnił obowiązki nauczyciela na prywatnych kursach gimnazjalnych.

W październiku 1917r. przeniósł się do Lwowa i podjął pracę w laboratorium Spółki „Metan”, która w r 1922 przekształciła się w Chemiczny Instytut Badawczy. Tam pracował do września 1923r. jako prokurent Spółki a po jej przekształceniu w Instytut pełnił funkcje członka zarządu zachowując to stanowisko również po przeniesieniu w 1925r. Instytutu ze Lwowa do Warszawy. W placówce tej były prowadzone badania związane z krajowym przemysłem.

W latach 1920-23 Leśniański prowadził zlecone wykłady z technologii chemicznej organicznej na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. W 1922r. przedłożył Radzie Wydziału Chemicznego rozprawę pt. „Rozkład nafty w strumieniu gorących gazów spalenia”, która stanowiła podstawę do przeprowadzenia przewodu habilitacyjnego i nadanie 1923 stopnia docenta. W 1923r. została utworzona Katedra Technologii Chemicznej III (przemysłu organicznego), której organizatorem i kierownikiem został W. Leśniański. W październiku 1923 Leśniański mianowany został profesorem nadzwyczajnym, a w sierpniu 1929 profesorem zwyczajnym Katedry Technologii Chemicznej Organicznej na Wydziale Chemicznym Pol. Lwowskiej. W latach 1926-28 i 1933-35 był dziekanem Wydziału Chemicznego Pol. Lwowskiej. W latach 1932 – 39 współpracował z fabryką półproduktów i barwników organicznych „Przemysł Chemiczny – Boruta” w Zgierzu jako jej konsultant.

Po wybuchu II wojny w 1939r. był nadal profesorem Katedry Technologii Chemicznej Organicznej w Lwowskim Instytucie Politechnicznym. W lipcu 1941r. po wkroczeniu armii niemieckiej został usunięty z Uczelni i był bez pracy do października 1941. Od listopada 1941 pełnił obowiązki nauczyciela w średniej Chemicznej Szkole Zawodowej, a od maja 1942 wykładał na utworzonych przez okupanta Zawodowych Kursach Technicznych, które stały się formą wyższych studiów dla młodzieży polskiej. W lipcu 1944, bezpośrednio po wyzwoleniu Lwowa wraz ze współpracownikami przystąpił do uporządkowania zdewastowanego gmachu chemicznego Politechniki i w październiku rozpoczął zajęcia dydaktyczne.

W końcu września wyjechał Leśniański z rodziną do Gliwice gdzie od października rozpoczął działalność w nowo powołanej Politechnice Śląskiej. Wspólnie z profesorami A. Josztem i W. Jakubem oraz przybyłymi ze Lwowa pracownikami przystąpił do organizowania Wydziału Chemicznego. W latach 1945-50 był jego pierwszym prodziekanem. Do 1939r. Leśniański prowadził wykłady z technologii chemicznej organicznej a od 1945r. z technologii chemicznej organicznej oraz nowo opracowane nowocześnie wykłady z technologii związków alifatycznych. Prowadził studia aspiranckie (5 osób) i wydał skrypt.

Jednym z głównych tematów prac naukowo-badawczych były opracowania z dziedziny półproduktów i barwników w większości nie opublikowane. Prace te przyczyniły się do rozbudowy i rozwoju. Z.Ch. „Boruta” . Rozpoczęte w latach dwudziestych prace nad pirolitycznym rozkładem par nafty były kontynuowane w poszerzonym zakresie po 1945r. Przedmiotem zainteresowania stała się po 1945r. przemysłowa synteza organiczna związana z Z.Ch. Oświęcim i Kędzierzyn. Interesował się odbudową zakładów przemysłowych zniszczonych przez okupanta i nawiązał współpracę z Instytutami : Metalurgii, Węglowym, Koksowniczym, Syntezy Chemicznej, w których pełnił funkcje członka rad naukowych. W połowie lat pięćdziesiątych uruchomił i kierował pracownią Instytutu Syntezy Chemicznej w Gliwicach, zlokalizowanej w Katedrze Technologii Chemicznej Organicznej. W r 1909-10 jako stypendysta odbył staż naukowy z zakresu chemii barwników w Szkole Chemicznej w Miluzie ((Alzacja) a w 1911 odbył kilkumiesięczną praktykę w fabryce barwników w Hoechst n/M w Niemczech.

Brał czynny udział w życiu towarzystw naukowych, był członkiem, założycielem P.T. Chem, członkiem P.T. Fizycznego, Stowarzyszenia Inż. I Techn. Przem. Chem., członkiem Komitetu Redakcyjnego miesięcznika „Metan”, oraz czasopisma „Wiadomości chemiczne”. Ponadto od 1946-49 prowadził redakcję wznowionego po wojnie w Gliwicach „Przeglądu chemicznego”.

Na podkreślenie zasługuje również długoletnia działalność W Leśniańskiego w charakterze przewodniczącego Uczelnianej Komisji Bibliotecznej, dzięki której zostały położone trwałe podstawy przyszłego rozwoju Biblioteki Pol. Śl.

Dorobek naukowy prof. Leśniańskiego stanowią 48 publikacje oraz wiele nie opublikowanych opracowań szczególnie dla Z.Ch.”Boruta”.

Za całokształt działalności i osiągnięcia naukowe został prof. Leśniański w r 1937 odznaczonym Krzyżem Komandorskim OOP, a za działalność po 1945r. Złotym Krzyżem Zasługi.

Wielki uczony, który położył ogromne zasługi w dziele rozwoju nauki- zasłużony pedagog, który wychował przez długie lata swojej niezwykle sumiennej pracy w atmosferze serdecznej troski szereg pokoleń inżynierów i naukowców, stwarzając własną szkołę polskich technologów. Był równocześnie niezwykle skromnym człowiekiem. Cechowała Go życzliwość, bezpośredniość, uprzejmość i każdy, kto się z Nim zetknął, mógł odczuć Jego głęboko humanistyczne, prawdziwie ludzkie cechy charakteru. Zmarł w Gliwicach 14.11.1956r.